@study.smart33: အလေ့အထ ၃: မှတ်တမ်းတင်ဖို့မဟုတ်ဘဲ တွေးခေါ်ဖို့ ရေးပါ ဘာလုပ်ရမလဲ။ နေ့စဉ် တွေးခေါ်မှုဒိုင်ယာရီ ရေးပါ။ မေးခွန်း ၃ ခုကိုသာ ဖြေပါ။ ဒီနေ့ ငါ ဘာနားလည်ခဲ့လဲ။ ဘာက ငါ့ကို ရှုပ်ထွေးစေလဲ။ ဘယ်အတွေးအခေါ်တွေ မပြည့်စုံသေးလဲ။ အရှည်ကြီး ရေးစရာ မလိုပါဘူး။ စိတ်ထဲရှိတဲ့အတိုင်း ရေးလို့ရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ Princeton တက္ကသိုလ်နဲ့ UCLA ရဲ့ ပူးပေါင်းသုတေသနက လက်နဲ့ရေးတာက စာစီစာကုံးရိုက်တာထက် စိတ္တဇသဘောတရားတွေကို နားလည်မှုနဲ့ ရေရှည်မှတ်ဉာဏ်ကို ပိုမိုမြှင့်တင်ပေးတယ်လို့ အတည်ပြုထားပါတယ်။ တွေးခေါ်ပြီးရေးတာက ဦးနှောက်ထဲက မထင်ရှားတဲ့ အတွင်းစိတ်တွေးခေါ်မှုကို ရှင်းလင်းတဲ့ အပြင်ပန်းစာသားအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပါတယ်။ ဒါက ဦးနှောက်ကို တွေးခေါ်မှုရဲ့ အားနည်းချက်၊ ကွဲလွဲချက်၊ ကွက်လပ်တွေကို ရှာတွေ့စေပြီး တွေးခေါ်မှုစနစ်ကို ပြည့်စုံစေကာ အသိပညာကို တကယ့်စွမ်းရည်အဖြစ် အတွင်းသွင်းနိုင်စေပါတယ်။ ဥပမာ။ ဒါဝင်ချီရဲ့ လက်ရေးစာမူ ၇၀၀၀ နီးပါးရှိပါတယ်။ အထဲမှာ ပြည့်စုံတဲ့ စာစုတွေ သို့မဟုတ် စနစ်တကျ ရှင်းလင်းချက်တွေ မပါဘဲ ပြဿနာပုံကြမ်းတွေ၊ ကွဲလွဲတဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်အမြင်တွေပဲ ပါဝင်ပါတယ်။ --- အလေ့အထ ၄: တွေးခေါ်မှုမော်ဒယ်တွေ တည်ဆောက်ပြီး လွှဲပြောင်းနိုင်တဲ့ ဉာဏ်ရည်ကို လေ့ကျင့်ပါ ဘာလုပ်ရမလဲ။ တစ်ပတ်ကို နယ်ပယ်အမျိုးမျိုးက တွေးခေါ်မှုမော်ဒယ် အနည်းငယ် လေ့လာပါ။ ပြီးရင် အဲဒီမော်ဒယ်ကို နယ်ပယ်အသစ်တစ်ခုမှာ ဘယ်လို အသုံးချနိုင်လဲ စဉ်းစားပါ။ ဒါမှမဟုတ် လက်တွေ့စမ်းကြည့်ပါ။ ဘာကြောင့်လဲ။ တွေးခေါ်မှုမော်ဒယ်ဆိုတာ ဖြစ်ရပ်တွေကနေ ထုတ်ယူလိုက်တဲ့ ကမ္ဘာလောကရဲ့ လည်ပတ်ပုံ နိယာမတွေပါ။ ဒါက ကျွန်တော်တို့ကို အလားတူ ပြဿနာတွေ ဖြေရှင်းဖို့ လမ်းညွှန်ပေးပါတယ်။ လွှဲပြောင်းနိုင်တဲ့ ဉာဏ်ရည်ဆိုတာ တစ်နယ်ပယ်က မော်ဒယ်ကို နယ်ပယ်အသစ်မှာ အသုံးချနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ပါ။ ဒါ အားကောင်းလေလေ၊ fluid intelligence လည်း အားကောင်းလေလေပါ။ fluid intelligence ဆိုတာ ပြဿနာအသစ်တွေနဲ့ ကြုံတဲ့အခါ ဦးနှောက်က ယုတ္တိတွေးပြီး ဖြေရှင်းနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ပါ။ ဒါက ဉာဏ်ရည်ရဲ့ အဓိကအစိတ်အပိုင်းပါ။ ဥပမာ။ စီးပွားရေးပညာရဲ့ ရှားပါးမှုမော်ဒယ်ကို ပစ္စည်းရှားရင် အဖိုးတန် ဆိုတဲ့ စျေးကွက်ရှာဖွေရေး ယုတ္တိကို ရှင်းပြဖို့ သုံးနိုင်ပါတယ်။ ကိုယ်ပိုင် အစားထိုးမရနိုင်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုကို တည်ဆောက်ပြီး အလုပ်အကိုင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မြှင့်တင်ဖို့လည်း သုံးနိုင်ပါတယ်။ --- အလေ့အထ ၅: မှတ်ဉာဏ်လေ့ကျင့်ပါ ဘာလုပ်ရမလဲ။ ပထမဆုံး ပြန်အမှတ်ရပါ။ ပြီးမှ ပြန်လည်လေ့လာပါ။ မှတ်စုမကြည့်ဘဲ သင်ယူထားတာကို သူတစ်ပါးကို ပြန်ရှင်းပြပါ။ ဒါ့အပြင် မြင်ကွင်းတွေ စိတ်ထဲမှာ ပုံဖော်တဲ့ နည်းလမ်းကို သုံးပြီး မှတ်ဉာဏ်ကို အားကောင်းစေနိုင်ပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲ။ မှတ်ဉာဏ်က ဉာဏ်ရည်ရဲ့ အခြေခံပါ။ မှတ်ဉာဏ်ကောင်းလေလေ၊ ဦးနှောက်က အချက်အလက်ကို မြန်မြန် ဆွဲထုတ်နိုင်လေလေ၊ တွေးခေါ်ယုတ္တိချဉ်းကပ်မှုလည်း မြန်လေလေပါ။ MIT ရဲ့ သုတေသနအရ မှတ်ဉာဏ်လေ့ကျင့်မှုက ဦးနှောက်မှာ ပိုမိုသိပ်သည်းပြီး ထိရောက်တဲ့ အာရုံကြောချိတ်ဆက်မှုတွေ ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။ --- အလေ့အထ ၆: သိမှုစွမ်းအင်ကို ထိန်းသိမ်းပါ ဘာလုပ်ရမလဲ။ တစ်နေကုန် ဦးနှောက်ကို အပြင်းအထန် မသုံးပါနဲ့။ စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းညှိပါ။ အိပ်ရေးဝဝ အိပ်ပါ။ ဘာကြောင့်လဲ။ ဦးနှောက်ရဲ့ အာရုံစိုက်နိုင်စွမ်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းနဲ့ ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းတွေကို executive function လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဒါကို ဦးနှောက်ရဲ့ ရှေ့ပိုင်း (prefrontal cortex) က တာဝန်ယူပါတယ်။ ဒီ executive function ရဲ့ စွမ်းအင်က အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ ဆက်တိုက် တွေးခေါ်ရင် သိမှုပင်ပန်းမှု ဖြစ်ပြီး ယုတ္တိတွေးခေါ်နိုင်စွမ်းနဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်း သိသိသာသာ ကျဆင်းပါတယ်။ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုက ဦးနှောက်မှာ cortisol ဟော်မုန်း များလွန်းစွာ ထွက်စေပြီး ဟစ်ပိုကမ်ပတ် (hippocampus) ရဲ့ အာရုံကြောဆဲလ်တွေကို ထိခိုက်စေကာ မှတ်ဉာဏ်ကို ကျဆင်းစေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် prefrontal cortex ရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်ကိုလည်း ဟန့်တားပါတယ်။ အိပ်နေစဉ်မှာ ဦးနှောက်က မှတ်ဉာဏ်တွေကို စီစဉ်ပြီး အာရုံကြောတွေကို ပြုပြင်ပေးပါတယ်။ ဒါက ဉာဏ်ရည်မြှင့်တင်ဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဥပမာ။ ဒါဝင်က တစ်နေ့ ၄-၅ နာရီသာ အာရုံစိုက်ပြီး တွေးခေါ်အလုပ်လုပ်ပါတယ်။ ကျန်တဲ့အချိန်တွေမှာ လမ်းလျှောက်တာ၊ စိတ်အေးလက်အေး နေတာတွေ လုပ်ပါတယ်။ --- အနှစ်ချုပ် ဒီအလေ့အထ ၆ ချက်က နက်ရှိုင်းတွေးခေါ်မှု၊ ကိုယ်တိုင်စူးစမ်းမှု၊ တွေးခေါ်မှုကို အတွင်းသွင်းမှု၊ အသိပညာ လွှဲပြောင်းအသုံးချမှု၊ မှတ်ဉာဏ်အားကောင်းစေမှုနဲ့ စွမ်းအင်ထိန်းသိမ်းမှုဆိုတဲ့ ဉာဏ်ရည်မြှင့်တင်ဖို့ ပြည့်စုံတဲ့ လမ်းကြောင်းကို ဖုံးလွှမ်းထားပါတယ်။ ဒါတွေအားလုံးက သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနတွေနဲ့ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ ပံ့ပိုးထားပါတယ်။ ဒီအလေ့အထတွေကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးမယ်ဆိုရင် ဦးနှောက်ရဲ့ အာရုံကြောချိတ်ဆက်မှုတွေကို ပြောင်းလဲပြီး ဉာဏ်ရည်ကို တစ်သက်လုံး မြှင့်တင်နိုင်ပါတယ်။ #everrisechineseacademy

Study Smart

Open In TikTok:

Region: VN

Tuesday 15 September 2026 11:59:56 GMT