@adis.news1: የኢትዮጵያ ፌዴሬሽን ምክር ቤት እና የሕገ-መንግስት ትርጉም አጣሪ ጉባኤ፣ በሌላ ሰው ህጋዊ ይዞታ (መሬት) ላይ ስለሚሰሩ ግንባታዎች እና የባለቤትነት መብትን በተመለከተ "የመጨረሻ እና አስገዳጅ" ያሉት ታሪካዊ የሕገ-መንግስት ትርጉም ውሳኔ አስተላልፈዋል። በዚህም መሰረት፣ ከዚህ ቀደም የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሰበር ሰሚ ችሎት በሌላ ሰው መሬት ላይ ቤት የሰራን ሰው የቤቱ እና የመሬቱ ባለቤት ያደርግ የነበረውን አወዛጋቢ አሰራር ኢ-ሕገ-መንግስታዊ በማለት ሙሉ በሙሉ ሽሮታል። ይህ ውሳኔ ህጋዊ የይዞታ ማረጋገጫ (ካርታ) ያላቸውን ዜጎች መብት ከመቼውም ጊዜ በላይ የሚያስከብር ነው። በአዲሱ አስገዳጅ ብይን መሰረት ማንም ሰው በሌላ ሰው ህጋዊ ይዞታ ላይ ቤት ቢገነባ (የባለይዞታው ፈቃድ ቢኖርበትም እንኳ) በህግ ፊት የመሬቱ ወይም የቤቱ ባለቤትነት መብት አያገኝም። የሕገ-መንግስቱ አንቀጽ 40 ንዑስ አንቀጽ 7 ድንጋጌ ጥበቃ የሚያደርገው ህጋዊ የይዞታ መብት (ካርታ) ላለው አካል ብቻ በመሆኑ፣ በሌላ ሰው መሬት ላይ ቤት የሰራ አካል በህግ መጠየቅ የሚችለው ለግንባታው ያወጣውን የገንዘብ ወጪ ብቻ ነው። የህግ ባለሙያው አቶ ቢንያም በቀለ ለዶይቸ ቬለ እንዳብራሩት፣ ይህ ውሳኔ በአሁኑ ወቅት በፍርድ ቤቶች በመታየት ላይ ባሉ በሺዎች በሚቆጠሩ የንብረት ክርክር መዝገቦች ላይ ቀጥተኛ እና ፈጣን ተጽዕኖ ይኖረዋል። የዚህ ሕገ-መንግስታዊ ትርጉም ሌላኛው ትልቁ ገጽታ በጋብቻ እና የንብረት ክፍፍል ላይ የሚያመጣው ለውጥ ነው። ከጋብቻ በፊት አንደኛው ተጋቢ ባፈራው መሬት ወይም ቤት ላይ ከጋብቻ በኋላ የጋራ ማሻሻያ (ግንባታ) ቢደረግ፣ የመሬቱ ህጋዊ ባለቤት ያልሆነው ወገን በፍቺ ጊዜ መጠየቅ የሚችለው ለተሰራው ማሻሻያ የወጣውን ወጪ እንጂ ንብረቱን ተካፍሎ የመውሰድ መብት አይኖረውም። ይህ ውሳኔ በፍርድ ቤቶች ተከማችተው የሚገኙ በርካታ የንብረት ክርክሮችን በአጭሩ የሚቋጭ እና ህገ-ወጥ የመሬት ወረራን በዘላቂነት የሚያስቀር ትልቅ እርምጃ ተደርጎ ተወስዷል። ስማቸው እንዳይጠቀስ የፈለጉ ባለሙያ ለዘ-ሐበሻ እንደገለጹት ይህ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ውሳኔ፣ በኢትዮጵያ የንብረት ባለቤትነት ህግ ውስጥ የተፈጠረ ትልቅ የፓራዳይም ሽግግር ነው። ለዓመታት የሰበር ሰሚ ችሎት ውሳኔዎችን ተገን በማድረግ በህገ-ወጥ መንገድ የሰዎችን መሬት በመውረር ቤት የገነቡ እና በካርታ ባለቤቶች ላይ ጫና ሲፈጥሩ የነበሩ አካላትን ስርዓት የሚያስይዝ ነው። ከዚህም ባሻገር፣ ንብረትን ከጋብቻ ጋር አያይዞ የሚነሳውን የተወሳሰበ የፍርድ ቤት ንትርክ መልክ በማስያዝ፣ "ካርታ ያለው ብቻ ህጋዊ ባለቤት ነው" የሚለውን መርህ መሬት አስይዟል። ሆኖም፣ ይህ ውሳኔ ከዚህ ቀደም በተሰጡ የሰበር ውሳኔዎች ንብረት ያገኙ ሰዎችን ወደ ኋላ ተመልሶ ያፈናቅላል ወይስ ከእንግዲህ በሚመጡ ክሶች ላይ ብቻ ተፈጻሚ ይሆናል? የሚለው የሽግግር እና የአፈጻጸም ሂደት በቀጣይ በጥንቃቄ ሊታይ የሚገባው ጉዳይ ነው።

Adis~news

Open In TikTok:

Region: ET

Tuesday 15 September 2026 18:42:40 GMT