🇰🇿⚜️ЖАМИ⚜️🇰🇿 :
Бұл жағдай Қазақстан Республикасында өте жиі кездесетін мәселе және оның құқықтық ерекшеліктері бар:
1. Бұл заңды ма?
Ресми түрде (құжат бойынша): Жұмысшының жалақысы ең төменгі жалақыдан (2026 жылы ЕТЖ / МЗП — 85 000 теңге) төмен болмаса, еңбек шарттары бойынша бұл сырттай заңды болып көрінеді.
Іс жүзінде (заң тұрғысынан): Егер ол табысының қалған бөлігін «конвертпен» (ресми емес) алып, алименттен қасақана кашып жүрген болса, бұл заңсыз және алимент төлеуден жалтару болып саналады.
2. Заң бойынша алимент көлемі қанша болады?
85 000 теңге жалақыдан ұсталатын міндетті зейнетақы жарнасы (10%) мен жеке табыс салығынан кейін қолға тиетін сома — шамамен 71 000 теңге.
Сонда бала санына қарай алимент мөлшері мынадай болады:
1 балаға (25%): ~17 750 теңге
2 балаға (33,3%): ~23 600 теңге
3 балаға (50%): ~35 500 теңге
Бұл сома баланың негізгі қажеттіліктерін жабуға жетпейтіні анық.
3. Бұл жағдайда не істеуге болады? (Боршыдан қорғану жолдары)
Алимент алушы ретінде сіз сот арқылы алимент өндіру тәртібін өзгертуге құқылысыз:
A. Алиментті қатты белгіленген сомаға (Тұрақты ақшалай сома) ауыстыру
ҚР «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Кодексінің 141-бабына сәйкес, егер борышкердің табысы тұрақсыз болса немесе ресми табысы тым төмен болып, баланың құқығын шектесе, сіз сотқа «Алиментті тұрақты ақшалай сомада өндіру» (в твердой денежной сумме) туралы талап-арыз бере аласыз.
Сот әдетте бұл соманы Айлық есептік көрсеткішке (АЕК) немесе Күнкөріс деңгейіне байланыстырып белгілейді (мысалы, 15–20 АЕК немесе 1 күнкөріс деңгейі көлемінде).
Б. Сот орындаушысы арқылы тексеру жүргізу
Жеке сот орындаушысына (ЖСО) өтініш жазып:
Борышкердің атындағы мүліктерді (көлік, жылжымайтын мүлік, банктегі депозиттер мен шоттар) тексеруді;
Оның іс жүзінде қайда жұмыс істейтінін және өмір сүру деңгейі ресми табысына сәйкес келетін-келмейтінін анықтауды талап ете аласыз.
В. Баланы бағуға қосымша шығындарды өндіру (144-бап)
Егер бала ауырып қалса, емделуге, қосымша білім алуға немесе ерекше қажеттіліктеріне қаржы керек болса, сіз негізгі алименттен бөлек қосымша шығындарды сот арқылы өндіріп ала аласыз.
2026-09-19 15:38:49