Bạn có biết, bức tượng thờ Thánh mẫu Thiên Y A Na hiện nay đã được hơn ngàn năm tuổi. Cùng quay về vùng đất Nha Trang huyền bí vào cuối thế kỷ thứ V, khi Ấn Độ giáo bắt đầu du nhập vào Kauthara (Nha Trang ngày nay). Khi đó, nơi đây chỉ là một ngôi đền nhỏ bằng gỗ được dựng lên để thờ thần Shiva (mang tên Sri Sambhu). Đi cùng với vị nam thần tối cao Shiva là phu nhân của ngài – nữ thần Bhagavati (Parvati) – người sau này trở thành linh hồn của cả khu thánh địa. Nhưng do vị trí trọng yếu và sự trù phú của xứ Kauthara, ngôi đền và các pho tượng linh thiêng đã nhiều lần trở thành mục tiêu tàn phá trong các cuộc xung đột quân sự khu vực, buộc triều đình Champa phải nhiều lần tôn tạo và tạc mới tượng thờ. * Đại nạn năm 774: Người Java từ phía nam đã mở một cuộc tấn công bất ngờ bằng đường biển vào Kauthara, thiêu hủy đền gỗ và cướp đi các báu vật cùng linh vật, trong đó có chiếc Mukhalinga bằng vàng ròng, khiến tất cả chìm sâu dưới đáy đại dương. * Công cuộc tái thiết năm 784: Sau khi đánh đuổi quân xâm lược, vua Satyavarman đã quyết định xây dựng lại ngôi đền bằng gạch kiên cố trên nền cũ, đồng thời cho tạc tượng nữ thần Bhagavati cùng linh vật mới (Cri Satya Mukhalinga). * Các lần thay thế tiếp theo (thế kỷ IX): Theo các văn bia cổ, do tượng cũ bị thất lạc hoặc hư hại qua các biến động triều đại, vào năm 817 vua Harivarman tiếp tục cho dựng lại tượng Bhagavati bằng đá. Đến năm 918, vua Indravarman III đã cho chế tác và dâng cúng một pho tượng nữ thần Bhagavati bằng vàng ròng vô cùng lộng lẫy. * Bi kịch năm 950–951: Pho tượng vàng quý giá tiếp tục rơi vào tầm ngắm chiến tranh khi quân Khmer từ Angkor do vua Rajendravarman II dẫn đầu tấn công Kauthara, tàn phá đền tháp và cướp đi bức tượng vàng nguyên chất này. * Năm 965 – Sự ra đời của pho tượng hiện tại: Chỉ 15 năm sau thảm họa, vào năm 965, vua Jaya Indravarman I đã cho tạc một pho tượng nữ thần Bhagavati bằng đá hoa cương để thay thế cho tượng vàng đã mất. Kể từ mốc thời gian này, các văn bia không còn ghi nhận thêm sự tàn phá hay thay thế tượng nào khác. #thapcham #thapba #champa #panduranga #nhatrang - @chamxua