သမိုင်းထဲကနေ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားတဲ့ လူမျိုးကြီး ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ် ဖုန်းထဲမှာ ရိုက်နေတဲ့၊ ကီးဘုတ်တွေပေါ်မှာ သုံးနေတဲ့ အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ စတဲ့ အက္ခရာတွေကို ဘယ်သူတွေ စတင် တီထွင်ခဲ့တာလဲ လို့ မေးရင် သမိုင်းပညာရှင်တွေက ဖီးနီးရှန်း လူမျိုးတွေလို့ အဖြေပေးကြပါတယ်။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ကျော်လောက်က မြေထဲပင်လယ် တခွင်လုံးကို သူတို့ရဲ့ သင်္ဘောတွေနဲ့ စိုးမိုးခဲ့တဲ့ သူဌေးကြီးတွေပါ။ ဒါပေမဲ့ ထူးဆန်းတာ တစ်ခုက ဒီကနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်မှာ ဖီးနီးရှား ဆိုတဲ့ နိုင်ငံ မရှိတော့ပါဘူး။ ဒီလောက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားခဲ့တဲ့၊ ကမ္ဘာ့အက္ခရာစဉ်ကို တီထွင်ခဲ့တဲ့ လူမျိုးကြီး တစ်မျိုးလုံး ရုတ်တရက် ဘယ်ကိုများ အငွေ့ပျံ ပျောက်ကွယ် သွားကြတာလဲ? အင်ပါယာ မဟုတ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများ အရင်ဆုံး နားလည်ထားရမှာက ဖီးနီးရှန်း တွေဟာ ရောမအင်ပါယာတို့၊ မွန်ဂိုအင်ပါယာတို့လို တိုင်းပြည် တစ်ခုတည်း အောက်မှာ စုစည်းနေတဲ့ အင်ပါယာကြီး တစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့ကိုယ်သူတို့လည်း ဖီးနီးရှန်းလို့ မခေါ်ပါဘူး၊ သူတို့အမည်ရင်းက ခါနာန် ဖြစ်ပြီး ဖီးနီးရှန်း ဆိုတာ ဂရိဘာသာစကားအရ 'ခရမ်းရောင် လူမျိုး' လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ သူတို့ကို ကမ္ဘာကျော် စေခဲ့တာကတော့ တိုင်ရီယန် ခရမ်းရောင် လို့ခေါ်တဲ့ ဆိုးဆေး ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပင်လယ်ထဲက Murex ခရုခွံလေးတွေ ထောင်သောင်းချီကို ကြိတ်ချေပြီးမှ ဒီခရမ်းရောင် ဆိုးဆေး တစ်စက် ရတာပါ။ ဒါကြောင့် အလွန် ရှားပါးပြီး ရွှေထက်တောင် ဈေးကြီးလို့ ရှင်ဘုရင်တွေနဲ့ အလွန် ချမ်းသာတဲ့ သူဌေးကြီးတွေပဲ ဝတ်နိုင်ပါတယ်။ မဟာအလက်ဇန္ဒားရဲ့ အမျက်ဒေါသ ဖီးနီးရှန်းတွေရဲ့ ကျဆင်းမှုဟာ သွေးထွက်သံယို စစ်ပွဲတွေကနေ စတင်ပါတယ်။ ဘီစီ ၃၃၂ ခုနှစ်မှာ ဂရိဘုရင် မဟာအလက်ဇန္ဒား (Alexander the Great) ဟာ ကမ္ဘာကို သိမ်းပိုက်ဖို့ ချီတက်လာပါတယ်။ ဖီးနီးရှန်းတွေရဲ့ အဓိက မြို့တော်ဖြစ်တဲ့ ပင်လယ်ထဲက ကျွန်းခံတပ် တိုင်ယာ (Tyre) မြို့ကို အလက်ဇန္ဒားက လက်နက်ချဖို့ တောင်းဆိုပေမဲ့ ငြင်းဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို အလွန် ဒေါသထွက်သွားတဲ့ အလက်ဇန္ဒားဟာ ကုန်းကနေ ကျွန်းပေါ်အထိ ရောက်အောင် ပင်လယ်ကို မြေဖို့ပြီး တံတားကြီး တစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ ၇ လကြာ ဝိုင်းဝန်း ပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တိုင်ယာမြို့ကြီး ကျဆုံးသွားပါတယ်။ အလက်ဇန္ဒားဟာ သူ့ကို အာခံတဲ့အတွက် ဒေါသထွက်ပြီး ဖီးနီးရှန်း ခေါင်းဆောင် ၂,၀၀၀ ခန့်ကို ကမ်းခြေမှာ ကားစင်တင် ကွပ်မျက်ခဲ့သလို၊ ကျန်တဲ့ မြို့သူမြို့သား သောင်းချီကိုလည်း ကျွန်အဖြစ် ရောင်းစားခဲ့ပါတယ်။ ကားသေ့ချ် နဲ့ ရောမ တို့ရဲ့ သေမင်းတမန် စစ်ပွဲ မူလ နေရာတွေ ကျဆုံးသွားပေမဲ့ ဖီးနီးရှန်းတွေ ပျောက်ကွယ် မသွားသေးပါဘူး။ မြောက်အာဖရိက ကမ်းခြေ (ယခု တူနီးရှားနိုင်ငံ နေရာ) မှာ သူတို့ သွားရောက် တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ကားသေ့ချ် (Carthage) ဆိုတဲ့ ဖီးနီးရှန်း ကိုလိုနီ မြို့ကြီးက အင်အား အလွန် ကြီးမားနေဆဲပါ။ (ဆင်ကြီးတွေကို စီးပြီး နှင်းတောင်ကြီးတွေကို ဖြတ်ကျော်ကာ ရောမကို သွားတိုက်ခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာကျော် စစ်သူကြီး ဟန်နီဘယ် ဟာ အဲဒီ ကားသေ့ချ် မြို့က ဖီးနီးရှန်း သွေးပါပဲ။) ရောမတွေဟာ ဖီးနီးရှန်းတွေကို ဘယ်လောက်တောင် မုန်းတီး ကြောက်ရွံ့သလဲဆိုရင် မြို့ကြီးကို အပြီးတိုင် မီးရှို့ ဖြိုချလိုက်ရုံတင်မကဘဲ ဒီမြေပေါ်မှာ ဘာအပင်မှ ပြန်မပေါက်စေရ၊ ဘယ်သူမှ ပြန်မနေနိုင်စေရ ဆိုပြီး မြေကြီးထဲကို ဆားတွေပါ ထည့်ပြီး ကျိန်စာတိုက်ခဲ့တယ် (Salting the Earth) လို့ သမိုင်းက ဆိုပါတယ်။ ဒီအချိန်ကစပြီး ဖီးနီးရှန်း ဆိုတဲ့ အမည်နာမနဲ့ အင်အားစုကြီးဟာ သမိုင်း စာမျက်နှာပေါ်ကနေ အပြီးတိုင် ပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။ သိပ္ပံပညာက ဖော်ထုတ်လိုက်တဲ့ အံ့မခန်း DNA အဖြေ စာအုပ်တွေထဲမှာတော့ ရောမတွေ ဝင်တိုက်ပြီးနောက် ဖီးနီးရှန်းတွေ ပျောက်ကွယ်သွားပြီလို့ ဆိုကြပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လူမျိုးတစ်မျိုးလုံး ရုတ်တရက် အငွေ့ပျံ သွားတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု ရောနှော ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းသာ ဖြစ်ပါတယ်။ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်တဲ့ ဖီးနီးရှန်းတွေဟာ အနိုင်ရတဲ့ ဂရိ၊ ရောမ နဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ အာရပ်တွေနဲ့ သွေးနှော သွားပြီး သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဘာသာစကားကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြတာပါ။ ဒါကို သက်သေပြဖို့ ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှာ သိပ္ပံပညာရှင်တွေဟာ ရှေးဟောင်း ဖီးနီးရှန်း သင်္ချိုင်းတွေကနေ ရတဲ့ အရိုးတွေရဲ့ DNA နဲ့၊ ဒီကနေ့ခေတ် လက်ဘနွန်နိုင်ငံ မှာ နေထိုင်နေတဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ DNA ကို တိုက်ဆိုင် စစ်ဆေးကြည့်ခဲ့ပါတယ်။ ရလဒ်ကတော့ ယနေ့ခေတ် လက်ဘနွန် လူမျိုး ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ရဲ့ DNA ဟာ ရှေးဟောင်း ဖီးနီးရှန်း (ခါနာန်) လူမျိုးတွေရဲ့ DNA နဲ့ တစ်ထပ်တည်း ကျနေတာကို အံ့သြဖွယ်ရာ တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။ ကမ္ဘာကျော် ရွက်လှေတွေနဲ့ ခရမ်းရောင် ဆိုးဆေးတွေ ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပေမဲ့၊ သူတို့ စတင် တီထွင်ခဲ့တဲ့ အက္ခရာစဉ် တွေကတော့ ဒီကနေ့ ကမ္ဘာကြီးရဲ့ စာအုပ်တိုင်း၊ ကွန်ပျူတာတိုင်း၊ ဖုန်းတိုင်းရဲ့ ကီးဘုတ်တွေပေါ်မှာ အမြစ်တွယ်ပြီး ဆက်လက်ရှင်သန်နေဦးမှာပဲ ဖြစ်ပါတော့တယ်။ - @nyanlinmaung07