@literarycritic4: 🇦🇿 MƏHƏMMƏD ƏMİN RƏSULZADƏ VƏ AZƏRBAYCAN XALQ CÜMHURİYYƏTİ 1884-cü il yanvarın 31-də Bakının Novxanı kəndində dünyaya gələn Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Azərbaycanın XX əsr tarixində mühüm rol oynamış siyasi xadim, publisist və milli istiqlal ideyasının aparıcı simalarından biri olmuşdur. O, gənc yaşlarından ictimai-siyasi fəaliyyətlə məşğul olmuş, milli özünüdərk və azadlıq ideyalarının yayılmasına böyük diqqət ayırmışdır. 1917–1918-ci illərdə Cənubi Qafqazda baş verən böyük siyasi dəyişikliklər Azərbaycanın da gələcəyini müəyyən edən tarixi şərait yaratdı. Zaqafqaziya Seymi dağıldıqdan sonra 1918-ci il mayın 27-də Azərbaycan Milli Şurası yaradıldı və Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Milli Şuranın sədri seçildi. 🇦🇿 28 MAY 1918 — İSTİQLAL 1918-ci il mayın 28-də Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurası Azərbaycanın istiqlaliyyətini elan edən İstiqlal Bəyannaməsini qəbul etdi. Beləliklə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti — AXC yarandı. Bu hadisə Azərbaycan dövlətçilik tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri oldu. Rəsulzadə AXC-nin hökumət başçısı deyildi — ilk hökumətə Fətəli xan Xoyski rəhbərlik edirdi. Rəsulzadə isə Milli Şuranın sədri kimi Cümhuriyyətin yaradılmasında və siyasi əsaslarının formalaşmasında mühüm rol oynadı. Daha sonra Azərbaycan Parlamentində Müsavat və bitərəflər fraksiyasına rəhbərlik etdi. AXC çox mürəkkəb siyasi və hərbi şəraitdə fəaliyyət göstərirdi. Buna baxmayaraq, qısa müddət ərzində parlament və hökumət formalaşdırıldı, dövlət idarəetmə sistemi yaradıldı, milli ordu quruculuğuna başlanıldı, dövlət rəmzləri qəbul edildi və Azərbaycan dili dövlət dili elan edildi. Maarif və təhsilin inkişafına da xüsusi diqqət yetirildi. 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin üçrəngli bayrağı qəbul edildi. Parlament isə 1918-ci il dekabrın 7-də fəaliyyətə başladı. Bu parlament Azərbaycanın müstəqil dövlətçilik tarixində mühüm qanunverici institutlardan biri oldu. Cümhuriyyətin qurucuları arasında Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yanaşı Fətəli xan Xoyski, Əlimərdan bəy Topçubaşov, Nəsib bəy Yusifbəyli, Həsən bəy Ağayev və başqa istiqlal tərəfdarları da mühüm rol oynayırdılar. Bu səbəbdən AXC tarixini yalnız bir şəxsin deyil, Azərbaycanın istiqlalı uğrunda çalışan geniş siyasi qüvvələrin mübarizəsi kimi qiymətləndirmək daha doğrudur. AXC cəmi 23 ay fəaliyyət göstərdi. 1920-ci il aprelin 27-də bolşevik qüvvələrinin Bakıya daxil olması ilə Cümhuriyyətin mövcudluğuna son qoyuldu. Həmin gün parlamentdə hakimiyyətin təhvil verilməsi məsələsi müzakirə edilərkən Rəsulzadə bunun əleyhinə çıxmışdı. Müstəqillik ideyası isə bununla bitmədi. Rəsulzadə mühacirətdə olduğu illərdə də Azərbaycan istiqlalı haqqında yazmağa və danışmağa davam etdi. Onun siyasi və publisistik fəaliyyəti Azərbaycan milli istiqlal düşüncəsinin xaricdə yaşadılmasında mühüm yer tutdu. Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin adı Azərbaycan tarixində istiqlal, milli dövlətçilik və müstəqillik düşüncəsi ilə bağlı simalardan biri kimi yaşayır. #MəhəmmədƏminRəsulzadə #AXC #azərbaycanxalqcümhuriyyəti #AzərbaycanTarixi #İstiqlal

☪︎⚔ރ

Open In TikTok:

Region: AZ

Monday 28 September 2026 08:11:10 GMT