လျောင်းကမ္မဋ္ဌာန်း (လဲလျောင်း၍ တရားရှုမှတ်ခြင်း) ပြုလုပ်စဉ် စိတ်သည် ငြိမ်သက်အေးချမ်းလာသည်နှင့်အမျှ ခန္ဓာကိုယ်ကြီး လွင့်ထွက်သွားသကဲ့သို့၊ ဝိညာဉ်/လိပ်ပြာ ကိုယ်တွင်းမှ ထွက်ခွာမတတ် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အတွေ့အကြုံမျိုးကို ယောဂီ အများအပြား ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိပါသည်။ ဤအတွေ့အကြုံသည် ဆန်းကြယ်လှသဖြင့် စိုးရိမ်ထိတ်လန့်မှု သို့မဟုတ် သာယာစွဲလမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်ပါသည်။ ယခုဆောင်းပါးတွင် ဤသို့ဖြစ်ပေါ်ရသည့် စိတ္တဇနှင့် ခန္ဓာသဘာဝ အကြောင်းရင်းများကို တိတိကျကျ စိစစ်ပြပြီး လက်တွေ့မည်သို့ ရှုမှတ်ကျော်လွှားရမည်ကို တင်ပြပေးလိုက်ပါသည်။ ၁။ အဘယ်ကြောင့် ဝိညာဉ်/လိပ်ပြာ လွင့်သကဲ့သို့ ခံစားရသနည်း။ ဤသို့ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် အမှန်တကယ် ဝိညာဉ် သို့မဟုတ် လိပ်ပြာ ထွက်သွားခြင်း မဟုတ်ဘဲ ခန္ဓာနှင့် စိတ်တို့၏ အောက်ပါ သဘာဝပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ * ခန္ဓာကိုယ် ပထဝီ (ကြမ်းတမ်းမှု) ဓာတ် လျော့နည်းသွားခြင်း: * လဲလျောင်းလိုက်သည့်အခါ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြွက်သားများနှင့် အာရုံကြောများ လုံးဝ လျှော့ကျသွားသည်။ * ထိုင်နေစဉ်တွင် ခန္ဓာကိုယ်၏ အလေးချိန်၊ တင်းအား (ပထဝီ/ဝါယောဓာတ်) တို့ကို အမြဲမပြတ် ခံစားသိရှိနေရသော်လည်း၊ လဲလျောင်းစဉ် ထိုကြမ်းတမ်းသော ခန္ဓာအသိ ပျောက်ကွယ်သွားသည့်အခါ ကိုယ်ခန္ဓာ မရှိတော့သကဲ့သို့ ပေါ့ပါး လွင့်ထွက်နေသည်ဟု ခံစားရခြင်းဖြစ်သည်။ * သမာဓိနှင့် သတိ ပမာဏ မမျှတခြင်း (မုဒိတာ/ဥပစာရသမာဓိ): * မေတ္တာကမ္မဋ္ဌာန်း ပွားများထားသဖြင့် စိတ်သည် အလွန်အေးမြ ငြိမ်သက်သွားသည် (သမာဓိအားကောင်းလာသည်)။ * သို့သော် လဲလျောင်းနေသည့်အတွက် ငိုက်မြည်းမှု၊ အိပ်ချင်မှု က အနည်းငယ် အကဲသာလာကာ သတိ က သမာဓိထက် လျော့နည်းသွားသည့် အခါ စိတ်၏ ရူပက္ခန္ဓာအပေါ် ထိန်းချုပ်ထားမှု အားနည်းသွားပြီး "လွင့်သွားသည်" ဟု ထင်မြင်ချက် ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ * မနောဒွါရ (စိတ်) ပေါ်တွင် ထင်ဟပ်လာသည့် နိမိတ်များ: * စိတ်ငြိမ်သွားသည့်အခါ ပြင်ပငြိမ်းအေးမှုနှင့်အတူ မနောဒွါရ၌ ပေါ့ပါးမှု အလင်းနိမိတ်များ ထိတွေ့လာရသည်။ ထိုအခါ စိတ်သည် ထိုအလင်း/ပေါ့ပါးမှုနောက်သို့ လိုက်ပါသွားလိုသည့် သဘာဝကြောင့် ကိုယ်ပိုင်အသိနှင့် ခန္ဓာကိုယ် ကင်းကွာသွားသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂။ လက်တွေ့ ကြုံတွေ့ရချိန်တွင် မည်သို့ ရှုမှတ်ရမည်နည်း။ ဤသို့ အခြေအနေနှင့် ကြုံတွေ့ရပါက ကြောက်လန့်ခြင်း မရှိပါနှင့်၊ ထို့ပြင် ဆန်းကြယ်သည်ဟုဆိုကာ သာယာမသွားပါနှင့်။ ထိုအခြေအနေသည် ဝိပဿနာဉာဏ်သို့ ကူးပြောင်းရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော အခွင့်အရေး ဖြစ်ပါသည်။ (က) ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အသိကို "ရှုမှတ် စောင့်ကြည့်ပါ" * "လွင့်မလို ဖြစ်သွားသည်" ဟု ခံစားရပါက ထို ပေါ့ပါးမှု/လွင့်ချင်သည့် အသိစိတ်ကလေးကို "စိတ်၊ စိတ်" သို့မဟုတ် "ဖြစ်ပေါ်လာသော သဘာဝတရား" ဟု သတိဖြင့် သိပေးလိုက်ပါ။ * စိုးရိမ်စိတ် ပေါ်လာပါက "စိုးရိမ်တယ်၊ စိုးရိမ်တယ်" ဟု သိပေးပါ။ (ခ) ရုပ်၏ ထိသိမှုဆီသို့ သတိကို ပြန်လည် ဆွဲယူပါ * စိတ်က လွင့်ထွက်မတတ် ဖြစ်နေပါက ပြင်ပမှ မနောအာရုံများကို ခဏထား၍ ခင်းထားသော ဖျာ/မွေ့ရာနှင့် ကျော၊ တင်ပါး၊ ခြေဖျားတို့၏ "ထိတွေ့မှု (ပထဝီဓာတ်/ထိသိမှု)" ဆီသို့ သတိကို မြှင့်လိုက်ပါ။ * "ထိတယ်၊ သတိထားတယ်" ဟု ခန္ဓာကိုယ်ရှိရာသို့ သတိ ပြန်စိုက်လိုက်ပါက စိတ်နှင့် ခန္ဓာ ပြန်လည် ဟန်ချက်ညီသွားပါမည်။ (ဂ) အနိစ္စ (မတည်မြဲမှု) အဖြစ် ပညာဖြင့် ပိုင်းခြားသိပါ * "လွင့်မလို ဖြစ်ပေါ်လာသော အသိ" သည်လည်း စိတ်၏ ဖန်တီးမှု သင်္ခါရတရား သာဖြစ်သည်။ * ထိုအသိကလေးသည် ခဏမျှ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး သတိထားလိုက်သည့်အခါ ပြန်လည် ပျောက်ကွယ်သွားသည်ကို စောင့်ကြည့်၍ "ငါ လွင့်တာ မဟုတ်ဘူး၊ စိတ်၏ ဖြစ်ပျက် သဘာဝတရားမျှသာ ဖြစ်တယ်" ဟု ပညာဖြင့် ဥာဏ်သွင်းလိုက်ပါ။ နိဂုံးအနှစ်ချုပ် လျောင်းကမ္မဋ္ဌာန်းတွင် ဝိညာဉ်/လိပ်ပြာ လွင့်မလို ဖြစ်ခြင်းသည် သမာဓိ အားကောင်းလာပြီး ခန္ဓာအသိ လျော့ကျသွားသည့် သဘာဝအဆင့်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါသည်။ ဝိညာဉ် တကယ် လွင့်ထွက်သွားခြင်း မရှိပါ။ ထိုအခြေအနေကို ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သာယာခြင်း မပြုဘဲ "သတိ" ဖြင့် ခန္ဓာ၏ ထိသိမှုဆီသို့ ပြန်လည် ကပ်ပေးပြီး၊ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှ သဘာဝတရားများ၏ အနိစ္စ (ဖြစ်ပြီးပျောက်သည့် သဘော) ကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမှတ်လိုက်ပါက ငြိမ်းအေးစစ်မှန်သော တရားအရသာကို လက်တွေ့ ခံစားရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်ခင်ဗျာ။ မေတ္တာဖြင့် ကျော်ဇောအောင် #kyawzawaung999 "ဘဝကို ဓမ္မဖြင့် တည်ဆောက်ပါ၊ စိတ်ကို ဝိပဿနာဖြင့် ကုစားပါ။" #creatorsearchinsights #tiktok #buddha #Mindfulness - @kyawzawaung999