@aresan.do65: မင်ဂလာပါ ဒီနေ့မှာတော့ ဆားကစ်ပြားများ၊( E _ waste) မှ ရွှေထုတ်ယူခြင်းပညာကို ဖေါ်ပြပေးသွားမှာပါ။ ဆားကစ်ပြားများ (E-waste) မှ ရွှေထုတ်ယူသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် Nitric Acid ရော၊ Aqua Regia ပါ နှစ်မျိုးလုံးကို အဆင့်အလိုက် အခန်းကဏ္ဍအသီးသီးဖြင့် အသုံးပြုရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ၁။ Nitric Acid (HNO_3) ကို အသုံးပြုခြင်း။ ရွှေကို ပျော်ဝင်စေရန် မဟုတ်ဘဲ၊ ရွှေနှင့်အတူ ပါလာတတ်သည့် အခြားအခြေခံသတ္တုများ (Base metals) ဖြစ်သော ကြေးနီ (Copper)၊ နီကယ် (Nickel)၊ ငွေ (Silver) နှင့် ဇင့် (Zinc) ကဲ့သို့သော သတ္တုများကို ဖယ်ရှားရန် (Dissolve လုပ်ရန်) အဓိက အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ Nitric acid သည် ကြေးနီနှင့် အခြားသတ္တုများကို ပျော်ဝင်စေနိုင်သော်လည်း ရွှေကို မပျော်စေပါ။ ထို့ကြောင့် ဆားကစ်ပြားပေါ်ရှိ အောက်ခံသတ္တုများကို အရင်ပျော်ထုတ်ပစ်ခြင်းဖြင့် ရွှေပြားလေးများ သို့မဟုတ် ရွှေချထားသော အစိတ်အပိုင်းများကို သီးသန့်ကျန်ရှိအောင် ပဏာမ သန့်စင်ရာတွင် သုံးကြပါသည်။ ၂။ Aqua Regia ကို အသုံးပြုခြင်း။ Hydrochloric Acid (HCl) နှင့် Nitric Acid (HNO_3) တို့ကို (၃:၁) အချိုး ဖြင့် ရောစပ်ထားသည့် Aqua Regia (အက်စစ်ဘုရင်) သည် ရွှေကို အလွယ်တကူ ပျော်ဝင်စေနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော အက်စစ်အရည်ပျော်ရည် ဖြစ်သည်။ ဆားကစ်ပြားများမှ အခြားသတ္တုများကို Nitric acid ဖြင့် ဖယ်ရှားပြီးနောက် ကျန်ရှိလာသော ရွှေစင်သန့်သန့် သို့မဟုတ် ရွှေအညစ်အကြေးများကို အပြီးတိုင် အရည်ပျော်စေရန် (Dissolve) Aqua Regia ကို အသုံးပြုရပါသည်။ ၃။ Aqua Regia ထဲ ပျော်ဝင်သွားသည့် ရွှေကို အလွယ်ဆုံး ပြန်ထုတ်ယူနည်း Aqua Regia ထဲတွင် ရွှေများ ပျော်ဝင်သွားသည့်အခါ ရွှေပါဝင်သော အရည် (Chloroauric acid solution) ရရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ ဤအရည်မှ ရွှေကို ပြန်လည် အနည်ထိုင်စေပြီး ထုတ်ယူရန် အလွယ်ကူဆုံးနှင့် အထိရောက်ဆုံးနည်းလမ်းမှာ Reduction (ဓာတ်ေဖာ်ပြန်ခြင်း) နည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။ လိုက်နာရမည့် အဆင့်များ - အညစ်အကြေး စစ်ထုတ်ခြင်း (Filtration): ပျော်ဝင်မသွားဘဲ ကျန်နေသေးသော ပလတ်စတစ်၊ ဖန်၊ ဆီလီကွန်နှင့် အခြားမပျော်ဝင်သော အညစ်အကြေးများကို စက္ကူစစ်စစ် (Filter paper) ဖြင့် စစ်ထုတ်ပစ်ပါ။ ပိုလျှံနေသော Nitric Acid ကို ဖယ်ရှားခြင်း (Urea ဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်း): အရည်ထဲတွင် နိုက်ထရစ်အက်စစ် ပိုလျှံနေပါက နောက်တစ်ဆင့်တွင် ရွှေပြန်မထွက်လာအောင် တားဆီးတတ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အရည်ထဲသို့ Urea (ယူရီးယား) အနည်းငယ်ကို အစက်ချ၍ဖြစ်စေ၊ အနည်းငယ်စီ ထည့်၍ဖြစ်စေ ဖျော်ပေးပါ။ ပူဖောင်းထွက်ခြင်း (ဓာတ်ပြုခြင်း) ရပ်သွားသည်အထိ ပြုလုပ်ရပါသည် (သို့မဟုတ် အပူပေး၍ အငွေ့ပြန်စေခြင်းဖြင့်လည်း ဖယ်ရှားနိုင်သည်)။ ရွှေကို အနည်ထိုင်စေခြင်း (Precipitating Agent): ရွှေကို ပြန်ထုတ်ရန် အလွယ်ဆုံးနှင့် လူသုံးအများဆုံး ဓာတုပစ္စည်းမှာ Sodium Metabisulfite (Na_2S_2_O_5) အမှုန့် ဖြစ်ပါသည်။ Sodium Metabisulfite အမှုန့်ကို ရေအနည်းငယ်နှင့် ဖျော်ပြီး ရွှေပျော်ရည်ထဲသို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း လောင်းထည့်ပါ။ ရွှေမှုန့်များ ထွက်ပေါ်လာခြင်း: ဓာတ်ပြုမှု ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်လာပြီး အရည်အိုင်ထဲတွင် ရွှေများသည် အောက်ခြေသို့ ညိုမည်းမည်း သို့မဟုတ် ရွှေညိုရောင်ရှိသော ရွှေမှုန့်စစ်စစ်များ (Gold powder) အဖြစ် အနည်ထိုင်လာပါမည်။ (အရည်သည် တဖြည်းဖြည်း ကြည်လင်လာမည် သို့မဟုတ် အဝါရောင်ဖျော့သွားမည် ဖြစ်သည်)။ ဆေးကြောခြင်းနှင့် အရည်ကျိုခြင်း: အနည်ထိုင်နေသော ရွှေမှုန့်များကို ရေနွေးဖြင့် (လိုအပ်ပါက ဟိုက်ဒရိုကလိုရစ်အက်စစ်အနည်းငယ်ဖြင့်) အကြိမ်ကြိမ် ဆေးကြော၍ အညစ်အကြေးများကို ဖယ်ရှားပါ။ ရရှိလာသော သန့်စင်သည့် ရွှေမှုန့်များကို အခြောက်ခံပြီးနောက် Borax (ဘိုရက်စ်) အနည်းငယ်နှင့်အတူ မီးဖို (သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့မီးဖို) ဖြင့် ကျိုချက်လိုက်ပါက တောက်ပသော ရွှေတုံးစစ်စစ်ကို ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။ Aresan Do