TỪ CHỐI NƯỚC NGOÀI VÌ KHÔNG CHUYỂN GIAO CÔNG NGHỆ, VIỆT NAM TỰ CHỦ HỆ THỐNG BẢO VỆ VÙNG TRỜI - ĐỘT PHÁ CÔNG NGHỆ 100 TRIỆU USD MÀ CHỈ 10 QUỐC GIA LÀM ĐƯỢC 🇻🇳🇻🇳🇻🇳 QĐND Việt Nam đã làm chủ thành công Hệ thống cảnh giới và bảo vệ vùng trời Quốc gia (hệ thống VQ), đưa Việt Nam vào nhóm khoảng 10 quốc gia trên thế giới có khả năng tự chủ phát triển công nghệ này. Từ năm 1998, năng lực quản lý không phận của nước ta phụ thuộc vào hệ thống VQ9801 do nước ngoài cung cấp, với quy mô giới hạn ở miền Bắc. Sau một thời gian vận hành, hệ thống bộc lộ nhược điểm chí mạng: không thể mở rộng phạm vi, không thể hiệu chỉnh tính năng và hoàn toàn phụ thuộc vào đối tác nước ngoài khi hỏng hóc. Đứng trước nhu cầu cấp bách, các nhà cung cấp quốc tế đã chào bán giải pháp thay thế với mức giá lên tới 100 triệu USD nhưng kiên quyết từ chối chuyển giao công nghệ lõi. Không chấp nhận sự phụ thuộc, năm 2012, Bộ Quốc phòng đã giao Tập đoàn Viettel phối hợp cùng Quân chủng Phòng không - Không quân nghiên cứu chế tạo hệ thống 100% "Make in Vietnam". Vượt qua vô vàn hoài nghi về việc một tập đoàn viễn thông có thể hiểu được nghiệp vụ tác chiến phòng không, các kỹ sư Việt Nam đã bám sát thao trường từ đất liền ra đến quần đảo Trường Sa để thực nghiệm khí tài. Nút thắt lớn nhất đã được phá vỡ sau 30 ngày đêm nghiên cứu liên tục tại phòng lab và trận địa, giúp các kỹ sư tinh chỉnh thuật toán "làm sạch" màn hình radar giữa môi trường nhiễu cực cao. Ngày 14/11/2016, Hệ thống VQ1-M (đóng vai trò "đôi mắt") chính thức được đưa vào trực ban chiến đấu. Sự kiện này chấm dứt hoàn toàn phương thức báo vụ nghe tiếng Morse và vẽ đường bay thủ công bằng phấn trên bảng mica. Hoạt động như một bản đồ số tương tự Google Maps, VQ1-M giúp người chỉ huy nắm bắt bức tranh toàn cảnh của 4.000 - 5.000 chuyến bay mỗi ngày, với năng lực xử lý đồng thời tới 2.000 mục tiêu theo thời gian thực. Khi năng lực “nhìn thấy” bầu trời đã được xác lập với Hệ thống VQ1-M, yêu cầu tiếp theo là làm sao để hệ thống không chỉ hiển thị, mà còn tự động nhận định tình hình, giúp người chỉ huy ra quyết định, thực hiện chỉ huy, điều hành lực lượng, khí tài theo thời gian thực, chính xác, không bỏ lỡ thời cơ. Không dừng lại ở khả năng hiển thị, từ năm 2017 đến 2023, Việt Nam tiếp tục phát triển Hệ thống tự động hóa chỉ huy điều hành tác chiến VQ2, đóng vai trò là "bộ não" của thế trận phòng không. VQ2 ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo và các thuật toán xử lý dữ liệu hiện đại để phân biệt mục tiêu thật - giả, loại bỏ nhiễu và hỗ trợ người chỉ huy ra quyết định. Hiệu quả thực chiến đã được chứng minh sắc nét trong đợt diễn tập tháng 9/2025: hệ thống VQ2 đã giúp 14 trung đoàn rút ngắn thời gian xử lý mục tiêu từ 3 - 5 phút xuống chỉ còn 5 - 10 giây. Đặc biệt, mệnh lệnh tác chiến có thể truyền theo chu trình khép kín từ cấp Quân chủng xuống tận khí tài trên trận địa với độ trễ chưa tới 10 giây. Sự liên kết giữa VQ1-M và VQ2 tạo thành xương sống vẽ nên tình huống trên không toàn quốc, bảo đảm tính toán chính xác khu vực hỏa lực và dẫn đường cho tiêm kích đánh địch. Nhờ hoạt động trên mạng bảo mật, toàn bộ sở chỉ huy thậm chí có thể sơ tán đến địa điểm khác mà vẫn giữ nguyên năng lực chỉ huy thông suốt. Việc làm chủ hoàn toàn chuỗi công nghệ VQ đã đánh dấu bước chuyển mình mang tính bản lề của công nghiệp Quốc phòng Việt Nam từ "số hóa thông tin" sang "số hóa quyết định", bảo đảm Tổ quốc không bao giờ bị động, bất ngờ trong mọi tình huống trên không. Phiên bản mới nhất của hệ thống VQ được tích hợp công nghệ trí tuệ nhân tạo, xử lý dữ liệu thời gian thực, tính toán tối ưu, ra quyết định thông minh đã kết nối các trạm radar mặt đất, máy bay chinh sát không người lái đến vệ tinh quan sát tạo nên mắt thần canh giữ toàn bộ vùng trời quốc gia. - @dinh.tun24