Minidu Amesh :
වැඩිහිටියන් වන විට කාලය ඉතා වේගයෙන් ගතවී යන බවක් දැනීමත්, ළමා කාලයේදී කාලය ඉතා සෙමෙන් ගලා ගියා සේ දැනීමත් පසුපස විද්යාත්මක, මනෝවිද්යාත්මක සහ ජීව විද්යාත්මක හේතු කිහිපයක් තිබේ.
1. ජීවිත කාලයට සාපේක්ෂ අනුපාතය (Proportional Theory)
ප්රංශ දාර්ශනිකයෙකු වන පෝල් ජැනට් (Paul Janet) විසින් 1897 දී ඉදිරිපත් කරන ලද න්යායකට අනුව, අප කාලය දකින්නේ අපගේ මුළු ජීවිත කාලයට සාපේක්ෂවයි.
* ළමා කාලය: ඔබ වයස අවුරුදු 5ක් වන විට, වසරක් යනු ඔබ ජීවත් වූ මුළු කාලයෙන් 20%ක් (පස්වනෙන් එකක්) වේ. එය ඉතා දිගු කාලයකි.
* වැඩුණු පසු: ඔබ වයස අවුරුදු 50ක් වන විට, වසරක් යනු ඔබේ මුළු ජීවිත කාලයෙන් 2%ක් පමණි. එබැවින්, වසරක් යනු මුළු ජීවිතයට කුඩා කොටසක් පමණක් බැවින් කාලය ඉතා ඉක්මනින් ගෙවී ගියා සේ හැඟේ.
2. මොළයේ ක්රියාකාරීත්වය සහ මතක සටහන් (New Experiences & Memory)
අපේ මොළය මතක තබාගන්නා ආකාරය කාලය පිළිබඳ හැඟීමට දැඩි ලෙස බලපායි.
* ළමා කාලයේදී: සෑම දෙයක්ම අලුත්ය (පළමු වතාවට පාසල් යාම, බයිසිකල් පැදීම ඉගෙනීම ආදී). මොළයට මේවා අලුත් අත්දැකීම් වන බැවින් එය වැඩි අවධානයක් යොමු කර මතක තබා ගනී. අතීතය දෙස ආපසු බලන විට, එම මතක රාශියක් ඇති නිසා කාලය බොහෝ දේවලින් පිරී තිබූ (දිගු වූ) බවක් පෙනේ.
* වැඩුණු පසු: වැඩිහිටි ජීවිතය බොහෝදුරට එකම දේ නැවත නැවත සිදුවන (routine) දින චර්යාවකි. රැකියාවට යාම, ගෙදර ඒම ආදී දෛනික වැඩ නිසා මොළය අලුත් දეგ සැලකිය යුතු ලෙස සටහන් කර නොගනී. කාලය දෙස ආපසු බලන විට, මතකයන් අඩු නිසා කාලය "හුළඟක් සේ" ගෙවී ගොස් ඇති බවක් දැනේ.
3. කාලය ගතවීම සංජානනය කිරීම (Biological Clock)
අප වයස්ගත වන විට අපගේ ශරීරයේ අභ්යන්තර ඔරලෝසුව වෙනස් වේ. ළමයින්ගේ හෘද ස්පන්දනය සහ පරිවෘත්තීය වේගය (metabolism) වැඩිහිටියන්ට වඩා වැඩිය.
* ජීව විද්යාත්මකව බැලූ විට, ළමයින්ගේ මොළය තොරතුරු සකස් කරන්නේ වැඩිහිටියන්ට වඩා වේගයෙනි. එබැවින් බාහිර ලෝකය ඔවුන්ට මඳක් "මන්දගාමීව" (සෙමෙන්) පෙනෙන අතර, කාලයද හෙමින් ගත වනවාක් මෙන් දැනේ.
> සාරාංශය: ළමා කාලයේදී සෑම දවසක්ම අලුත් අත්දැකීමකින් පිරුණු සහ ජීවිතයෙන් විශාල ප්රතිශතයක් ගත් කාලයක් වූ නිසා කාලය සෙමින් ගියා සේ දැනිණි. නමුත් වැඩිහිටි වූ විට, දින චර්යාව පුරුදු පුහුණු දෙයක් වීම සහ වසරක් යනු ජීවිතයෙන් ඉතා කුඩා කොටසක් වීම නිසා කාලය වේගයෙන් දුවනවාක් මෙන් දැනේ.
2026-10-17 15:55:41