Марқұм Асанәлі Әшімовтің Әнуар Молдабековті еске алу кешінде айтқан сөзі ойыма оралып отыр. «Талай жақсы жайсаңдармен үзеңгілес болып бірге жүрдім. Бірақ солар өмірден өтіп кеткен соң, неге құшағына кіріп бір еркелеп алмадым екен, неге сұхбаттаспадым екен, неге сырласпадым екен деп ойлайсың. Өмір өтеді де кетеді». Соңғы уақытта мен де көбірек ойланатын болыппын. Тірі аңыздардың қасында отырып, әңгімесін тыңдап, бір дастарқаннан дәм тату деген қандай бақыт! Тарих нағыз хас таланттардың атын тақтасына ойып жазып қояды. Ал біз сол тарихтың тірі куәгерлерімен бір заманда өмір сүріп, әңгімесін тыңдап, дәмдес болудың қадірін кейде жете түсіне бермейміз. Қытайдың «Гауһар тас шаң басса да, өз құнын жоғалтпайды» деген нақылы бар. Осы біреуге аз, біреуге көп ғұмырымда мен де талай жақсылармен дәмдес, дастарқандас болдым. Әр саланың өз алдына бірегей мамандары, болмысы бөлек тұлғалары. Бұрыннан да арзан күлкілі ойын-сауыққа жаным жуымайтын еді. Қазір тіпті. Адам жатырқайтын хәлге жеттім. Лұқман хәкімнен: — Сіз мұндай даналық пен көркем мінезді кімнен үйрендіңіз? — деп сұрағанда, ол: — Әдептілікті әдепсіздерден үйрендім. Олардың бойынан көрген жаман, ерсі қылықтарды өзім қайталамауға тырыстым, — деп жауап беріпті. Адамды тәрбиелеп, өсіретін ортасы ғой. Кіммен араласасың, кімнің әңгімесін тыңдайсың, кімнің қасында жүресің — мұның бәрі сенің де болмысыңа әсер етеді. Бұрын барыс-келісті аса маңызды санамайтын мен пақыр енді соның мәнін түсіне бастаппын. Шешем былтыр Жаңа жылда: — Шешейге сәлем беріп, кіріп шық, — деген еді. Сан сылтау айтып, кейін кіріп шығамын деп жүргенде, ол кісі өмірден өтіп кетті... Кейде адамның көңілін қалдырмай, бір ауыз сөзін жерге тастамай, айтқанын уақытында орындаудың да қаншалықты маңызды екенін осындайда түсінеді екенсің. «Кейін» деген сөздің кейде мүлде келмейтінін білсек те, бәрібір кейінге қалдыра береміз. «Әй, шай ішіп кет, үйге келіп жүр» дейтін жеңгелерімнің де сөзін бұрын жете түсінбеппін. «Мен жөніммен жүрген адаммын ғой, неге шақыра береді?» деп дал болатынмын. Сөйтсем, олар жай ғана шайға шақырмаған екен ғой. Арадағы барыс-келісті үзбей, жақындықтың жібін бекіте түскісі келген екен. Бір дастарқан басында отырып, көңіл бөлісіп, туыстықтың жылуын сақтағысы келген екен. Қазір кейбіріне «Қалың қалай?» деп хабарласудың өзін ойлап қаласың. Не сұрайды екен деп емес, көптен бері үнсіз кеткен соң, қалай бастарымды білмей тұратын кездерім де бар. Адамның ниетіне қарай қарау дегенді де осы күні тереңірек түсініп жүргендеймін. Біреудің шақырғанынан, жағдайыңды сұрағанынан, есігін ашып, дастарқанына отырғызғысы келгенінен артық ештеңе іздемей, сол ықыластың өзін бағалай білу керек екен. Жақында тума-туыстардың жағдайын сұрап, хат жолдап қойдым. Хабарласуға біраз жүрексіндім. Қанша уақыт үнсіз жүріп, бір күні аспаннан топ ете түскендей болмайын дедім. Адамдармен арадағы байланыстың да күтімі бар екен. Араласпасаң, хал сұраспасаң, бірте-бірте алыстайсың. Сосын сол алыстықтың қай кезде басталғанын да аңғармай қаласың. Бәріміздің де ішіміз толып қалыпты. Айтылмаған сөз, бөлісілмеген ой, бір-бірімізден сұралмаған жағдай қаншама?! Кейде бір ауыз сөзге зар болып жүргенімізді өзіміз де аңғармаймыз. Туыстың аты — туыс қой. Қандай жағдай болса да, қуанышың мен қиындығыңда қатар жүретін, қолынан келсе көмегін аямайтын, қолынан ештеңе келмесе де, бір жағыңа шығып, көңіліңді демейтін жандар ғой. Кейде бір мәселені шешіп бере алмаса да, жаныңда бір адамның бар екенін сезінудің өзі медеу емес пе?! Бұрын аулада, көшеде үлкен кісіні көре қалсақ, жүгіріп барып амандасушы едік. Қазір кішілердің үлкенге сәлем бермей өте шығатынын көріп жүрміз. Бірте-бірте бұрынғы әдеттерден, өзімізді өзіміз жақын етіп тұрған қарапайым қарым-қатынастардан алыстап бара жатқандаймыз. Адамдар көбейгенімен, арадағы байланыс сиреп барады. Бір-бірімізді танимыз, бірақ халімізді біле бермейміз. Туыспыз, бірақ кейде туыстың қандай күйде жүргенінен хабарсызбыз ⤵️ #ӘрКүнімізБірТарих Assel Aimbet - @tiktokertasha