@kirat.rai.religion: ‎नेपालका आदिवासी जनजाति समुदायहरू (जस्तै: राई, लिम्बु, गुरुङ, मगर, तामाङ, शेर्पा, लेप्चा आदि) मध्ये धेरैले पछिल्लो समयमा दशैँ नमनाउने वा यसको बहिष्कार गर्ने गरेको पाइन्छ। यसका मुख्य कारणहरू धार्मिक, ऐतिहासिक र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएका छन्: ‎ ‎१. मौलिक धर्म र संस्कृति (पहिचानको खोजी) ‎ ‎यी समुदायहरूको आफ्नै छुट्टै मौलिक धर्म, संस्कृति, र परम्परा छन्। जस्तै: ‎• किरात (राई, लिम्बु): उनीहरू प्रकृति पूजक हुन् र उनीहरूको जीवन पद्धति 'मुन्धुम' मा आधारित छ। उनीहरूका मुख्य चाडहरू उधौली र उभौली हुन्। ‎• तामाङ, शेर्पा, गुरुङ: उनीहरू मुख्य रूपमा बौद्ध धर्म र आफ्नो रैथाने (बोन) परम्परा मान्दछन्। उनीहरूको मुख्य चाड 'लोसार' (Lhosar) हो। ‎• दशैँ मूल रूपमा हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको चाड भएकाले, यी गैर-हिन्दू समुदायहरूले आफ्नो मौलिक संस्कृति बचाउन र प्रवर्द्धन गर्न दशैँभन्दा आफ्नै चाडपर्वहरूलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। ‎ ‎२. ऐतिहासिक बाध्यता र राज्यको नीति ‎ ‎विगतमा शाह र राणा शासनकालमा नेपाललाई 'हिन्दू राज्य' का रूपमा अघि बढाइयो र दशैँलाई अनिवार्य राष्ट्रिय चाड बनाइयो। ‎• इतिहासकारहरूका अनुसार, विगतमा जनजातिहरूले दशैँमा अनिवार्य रूपमा मौलो पूजा गर्नुपर्ने, मार हान्नुपर्ने र रगतको चक्का अड्डा-अदालतमा बुझाउनुपर्ने जस्ता कठोर नियमहरू थिए। ‎• दशमीको दिन बडाहाकिम वा शासक वर्गको हातबाट सेतो टीका (जुन जनजातिको परम्परा थियो) को सट्टा हिन्दू परम्परा अनुसारको रातो टीका लगाउन बाध्य पारिएको इतिहास छ। ‎• धनकुटाका आठपहरिया राईहरू (रामलिहाङ र रिदमाहाङ राई) ले दशैँ बहिष्कार गर्दा तत्कालीन शासकद्वारा मृत्युदण्ड समेत दिएको ऐतिहासिक घटनालाई जनजाति अभियन्ताहरूले सांस्कृतिक दमनको रूपमा लिने गर्छन्। ‎ ‎३. 'विजेता र विजित' को भाष्य ‎ ‎जनजाति आन्दोलन र चेतनाको विकाससँगै दशैँको पौराणिक कथा (देवी दुर्गाले महिषासुरको वध गरेको प्रसङ्ग) लाई फरक ढङ्गले व्याख्या गर्न थालिएको छ। कतिपय जनजाति अगुवाहरूको तर्क छ कि महिषासुर उनीहरूका मूलबासी पुर्खा थिए र उनको वधको उत्सव मनाउनु उनीहरूको सभ्यता विपरीत हो। त्यसैले पुर्खाको रगत मुछिएको चाड भन्दै यसलाई प्रतीकात्मक रूपमा बहिष्कार गर्ने लहर चल्यो। ‎ ‎४. बहुदलीय व्यवस्था र पहिचानवादी आन्दोलन ‎ ‎सन् १९९० (२०४७ साल) मा प्रजातन्त्रको पुनर्बहाली र विशेष गरी २०६३ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि नेपालमा भाषिक, धार्मिक र सांस्कृतिक स्वतन्त्रताको बहस चर्कियो। नेपाल आदिवासी जनजाति महासंघ (NEFIN) जस्ता संस्थाहरू र पहिचानवादी राजनीतिक दलहरूले राज्यको 'एकल हिन्दू सांस्कृतिक प्रभुत्व' (Cultural Hegemony) विरुद्ध आवाज उठाए। यसै क्रममा दशैँ बहिष्कार गर्ने वा आफ्नो संस्कृति मात्र मान्ने अभियान गाउँ-गाउँसम्म पुग्यो। ‎विविधतामा एकता: ‎यद्यपि, सबै जनजातिले पूर्ण रूपमा दशैँ छोडेका भने छैनन्। कतिपय गाउँघरमा अझै पनि सांस्कृतिक घुलमिल र पारिवारिक मिलनको अवसरका रूपमा दशैँ मनाउने जनजातिहरू (विशेष गरी मगर र तामाङका केही समुदाय) भेटिन्छन्। ‎तपाईं यस विषयमा अझ विस्तृत रूपमा बुझ्न चाहनुहुन्छ भने:#kiratraiculture #tiktoknepal #HarkaSampang #balenshah #rabilamichhane

ᏦᎥᏒᎪᎢ ᎡᎪᏆ ᎡᎬᏞᏆᏩᏆᎾN✪

Open In TikTok:

Region: MY

Monday 19 October 2026 08:39:00 GMT