พ่อค้า-แม่ค้า ขายผักสวดยับหน่วยงานที่ดำเนินการให้ CP RAM จดสิทธิบัตร กะเพรา 4 สายพันธ์ ห้ามประชาชนจำหน่าย แต่ปลูกกินได้ ลั่นคิดได้ยังไงประชาชนจะรู้หรอว่า สายพันธุ์ไหนเป็นสายพันธุ์ไหน จวกยับเวลามาหาเสียงแทบกราบ ทีแบบนี้ไม่มาถามไถ่ประชาชนก่อนละ ขู่ลั่น จะพากันรณรงค์ ไม่ใช้สินค้าในเครือซีพีทั้งหมด เมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 เวลา 10.00 น. ที่ตลาดสดแห่งหนึ่งในพื้นที่ตำบลทุ่งสุขลา อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี พ่อค้าและแม่ค้าจำหน่ายผักในตลาดได้แสดงความคิดเห็นและแสดงความไม่พอใจต่อกรณีบริษัท ซีพีแรม จำกัด (CPRAM) ยื่นขอรับความคุ้มครองพันธุ์กะเพราใหม่ 4 สายพันธุ์ ได้แก่ กะเพราแก้วจุรี 01, 02, 03 และ 04 ซึ่งกลายเป็นประเด็นถกเถียงเกี่ยวกับสิทธิในการปลูก การขยายพันธุ์ และการนำพืชไปจำหน่ายในเชิงการค้า กลุ่มผู้ค้าตั้งข้อสงสัยว่า แม้จะมีคำชี้แจงว่าประชาชนยังสามารถปลูกกะเพราเพื่อบริโภคได้ แต่หากมีข้อจำกัดเกี่ยวกับการนำพันธุ์พืชที่ได้รับความคุ้มครองไปใช้ประโยชน์ในเชิงการค้า จะทำให้ผู้ค้าผักรายย่อยต้องเผชิญกับความยุ่งยากในการตรวจสอบแหล่งที่มาและจำแนกสายพันธุ์หรือไม่ เนื่องจากกะเพราที่วางจำหน่ายในตลาดมีลักษณะใกล้เคียงกัน และผู้ค้าทั่วไปอาจไม่มีความรู้เฉพาะทางเพียงพอที่จะระบุได้อย่างชัดเจนว่าเป็นกะเพราสายพันธุ์ใด พ่อค้าและแม่ค้าบางส่วนตั้งคำถามถึงแนวทางปฏิบัติที่ประชาชนต้องดำเนินการ หากต้องการซื้อกะเพราจากเกษตรกรหรือรับผักมาจำหน่ายต่อ พร้อมเรียกร้องให้หน่วยงานภาครัฐอธิบายขอบเขตของสิทธิที่ได้รับความคุ้มครอง ตลอดจนข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการปลูก การเก็บเมล็ดพันธุ์ การขยายพันธุ์ และการจำหน่าย เพื่อไม่ให้ประชาชนเกิดความสับสนหรือกังวลว่าจะกระทำผิดกฎหมายโดยไม่รู้ตัว นอกจากนี้ ผู้ค้าบางรายยังแสดงความเห็นเชิงวิพากษ์ต่อหน่วยงานและผู้มีอำนาจตัดสินใจ โดยมองว่าประเด็นที่เกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตและการประกอบอาชีพของประชาชนควรมีการรับฟังความคิดเห็นจากผู้ได้รับผลกระทบอย่างรอบด้าน ก่อนดำเนินการหรือกำหนดแนวทางที่อาจส่งผลต่อเกษตรกรและผู้ค้ารายย่อย ผู้ค้าบางส่วนยังระบุถึงความเป็นไปได้ที่จะร่วมกันรณรงค์ไม่สนับสนุนสินค้าจากบริษัทในเครือซีพี หากไม่ได้รับคำชี้แจงที่ทำให้เกิดความเข้าใจและความมั่นใจในเรื่องสิทธิของประชาชน โดยข้อเรียกร้องดังกล่าวสะท้อนถึงความไม่สบายใจของผู้ค้าบางส่วนต่อประเด็นการคุ้มครองพันธุ์พืชที่กำลังเป็นที่ถกเถียงในสังคม ก่อนหน้านี้ บริษัท ซีพีแรม จำกัด ได้ยื่นขอรับความคุ้มครองพันธุ์กะเพราใหม่ 4 สายพันธุ์ โดยบริษัทระบุว่าพันธุ์ดังกล่าวเกิดจากกระบวนการวิจัย ปรับปรุง และคัดเลือกพันธุ์ เพื่อให้ได้วัตถุดิบที่มีกลิ่นหอม รสชาติเข้มข้น เจริญเติบโตเร็ว และให้ผลผลิตสม่ำเสมอ เหมาะกับการนำไปใช้ในกระบวนการผลิตอาหารพร้อมรับประทาน โดยมีเป้าหมายเพื่อควบคุมคุณภาพวัตถุดิบและมาตรฐานความปลอดภัยของอาหาร เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2569 นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชี้แจงว่า การขอรับความคุ้มครองพันธุ์พืชเป็นไปตามกรอบพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2542 ซึ่งเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนสามารถวิจัยและปรับปรุงพันธุ์พืชเพื่อยื่นขอรับความคุ้มครองได้ โดยการคุ้มครองพันธุ์พืชไม่ได้หมายความว่าประชาชนจะถูกห้ามปลูกกะเพราเพื่อบริโภค แต่การใช้พันธุ์ที่ได้รับความคุ้มครองในเชิงการค้าต้องพิจารณาตามขอบเขตสิทธิและข้อกำหนดของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ขณะเดียวกัน บริษัทชี้แจงว่า ประเทศไทยมีกะเพรามากกว่า 200 สายพันธุ์ และเกษตรกรยังสามารถเลือกปลูกกะเพราสายพันธุ์อื่นที่ไม่ได้อยู่ภายใต้การคุ้มครองได้ อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่ผู้ค้าต้องการคำตอบคือ จะมีแนวทางตรวจสอบและจำแนกสายพันธุ์อย่างไรให้เหมาะสมกับการค้าขายจริง โดยเฉพาะในตลาดสดที่มีการรับซื้อผักจากหลายแหล่งและมีผู้เกี่ยวข้องหลายขั้นตอน อีกประเด็นหนึ่งที่ถูกหยิบยกขึ้นมาหารือ คือข้อกังวลเกี่ยวกับสิทธิของเกษตรกรในการเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้ปลูกต่อ การคัดเลือกพันธุ์ และการขยายพันธุ์เพื่อใช้ประโยชน์ในอนาคต รวมถึงข้อสงสัยเกี่ยวกับที่มาของงานวิจัยและบทบาทของสถาบันการศึกษาของรัฐในกรณีที่ภาคเอกชนให้ทุนสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืช นายวิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ เลขาธิการมูลนิธิชีววิถี หรือ BioThai ได้ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของมหาวิทยาลัยในสิทธิจากผลงานปรับปรุงพันธุ์พืชที่เกิดขึ้น ตลอดจนแสดงความกังวลต่อแนวทางการคุ้มครองพันธุ์พืชในระดับระหว่างประเทศ โดยเฉพาะอนุสัญญา UPOV 1991 ซึ่งเป็นกรอบเกี่ยวกับการคุ้มครองพันธุ์พืชใหม่ ทั้งนี้ ผลกระทบต่อเกษตรกรต้องพิจารณาจากข้อกำหนดและกฎหมายที่เกี่ยวข้องอย่างรอบคอบ กรณีดังกล่าวจึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงเรื่องการคุ้มครองพันธุ์กะเพรา 4 สายพันธุ์เท่านั้น แต่ยังเชื่อมโยงไปถึงความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับสิทธิในพันธุ์พืช - @newschonburirayongonline