Giảm tuổi hiến mô, tạng xuống 15 tuổi, phải đặt quyền lợi trẻ em lên hàng đầu Đề xuất giảm độ tuổi hiến mô, tạng từ đủ 18 xuống đủ 15 tuổi đang được xem xét trong dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác sửa đổi. Theo GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, chính sách này có thể mở thêm cơ hội cứu sống người bệnh, nhưng phải đi kèm những cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt đối với trẻ em. Theo ông Trần Minh Điển, cần phân biệt rõ hai trường hợp: hiến mô tái sinh khi còn sống và hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Hai hình thức này có bản chất y khoa, mức độ rủi ro và điều kiện pháp lý khác nhau. Với mô tái sinh, điển hình là tế bào gốc tạo máu, cơ thể có khả năng tiếp tục sản sinh và phục hồi sau khi thu thập bằng phương pháp phù hợp. Trong điều trị nhi khoa, trẻ mắc bệnh bạch cầu, suy tủy xương, thalassemia thể nặng hoặc suy giảm miễn dịch bẩm sinh có thể cần ghép tế bào gốc tạo máu để duy trì sự sống. Có những trường hợp người anh hoặc chị mắc bệnh hiểm nghèo, trong khi em ruột chưa đủ 18 tuổi lại là người hiến có mức độ tương hợp tốt nhất. Nếu không tìm được người hiến trưởng thành phù hợp, việc cho phép người em hiến tế bào gốc tạo máu trong những điều kiện được kiểm soát chặt chẽ có thể đem lại cơ hội điều trị cho người thân. Đối với hiến tạng sau khi qua đời, nguồn tạng phù hợp cũng đang là thách thức lớn. Theo số liệu được Bệnh viện Nhi Trung ương cung cấp tính đến ngày 25/10/2026, có 60 bệnh nhi mắc bệnh gan giai đoạn cuối cần ghép gan. Trong số này, 25 em cần được ghép trong vòng 3-6 tháng, 30 em cần ghép trong khoảng 6 tháng đến một năm và 5 em có thể chờ lâu hơn. Tuy nhiên, GS.TS Trần Minh Điển nhấn mạnh rằng chết não không đồng nghĩa với hôn mê sâu hay bệnh tình nguy kịch. Đây là tình trạng mất hoàn toàn, không thể phục hồi chức năng não và phải được xác định theo các tiêu chuẩn y khoa nghiêm ngặt, bảo đảm tính độc lập, khách quan. Một trong những vấn đề quan trọng nhất là đánh giá năng lực nhận thức và sự tự nguyện của trẻ. Ở tuổi 15, nhiều trẻ đã có thể hiểu thông tin y khoa cơ bản và cân nhắc hệ quả của quyết định. Dù vậy, không thể mặc nhiên coi mọi trẻ ở độ tuổi này đều có khả năng quyết định như người trưởng thành, bởi các em vẫn có thể chịu ảnh hưởng từ cảm xúc, gia đình và môi trường xã hội. Vì vậy, trẻ cần được giải thích rõ về quy trình hiến, nguy cơ sức khỏe, các thủ thuật có thể thực hiện và việc theo dõi sau hiến. Chuyên gia nhi khoa, tâm lý cần đánh giá độc lập, trao đổi riêng với trẻ để xác định khả năng hiểu biết và mức độ tự nguyện. Ông Điển cho rằng quyền từ chối của trẻ phải được tôn trọng, ngay cả khi cha mẹ hoặc người đại diện đồng ý. Ngược lại, nếu trẻ muốn hiến nhưng người đại diện hợp pháp không đồng ý, cũng không thể chỉ dựa vào mong muốn của trẻ để tiến hành. Khi xảy ra bất đồng, cần tư vấn và đánh giá độc lập; nếu không đáp ứng đầy đủ điều kiện đồng ý hợp pháp thì không được lấy mô. Đặc biệt, áp lực hiến tặng không chỉ đến từ đe dọa trực tiếp. Trẻ có thể cảm thấy phải cứu người thân, sợ làm cha mẹ thất vọng hoặc mang mặc cảm nếu từ chối. Do đó, cần có chuyên gia tâm lý và người bảo vệ quyền lợi độc lập, có khả năng đề nghị dừng quy trình nếu phát hiện nguy cơ ép buộc hoặc xung đột lợi ích. Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương kiến nghị quy định rõ danh mục mô tái sinh được phép hiến, tiêu chuẩn đánh giá sức khỏe, quy trình tư vấn và trách nhiệm theo dõi sau hiến. Với người hiến dưới 18 tuổi, ông cũng đề xuất cân nhắc giới hạn người nhận mô tái sinh khi còn sống là anh, chị, em ruột nhằm giảm nguy cơ xung đột lợi ích trong gia đình. Nguồn tham khảo: VnExpress, bài phỏng vấn GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương. Nội dung được biên soạn lại theo hướng tin tức. #VietNamFocus #HienTang #QuyenTreEm #YTeVietNam #GhepTang - @vietnamfocus