Menteri Kewangan II, Datuk Seri Amir Hamzah Azizan, telah menjelaskan perkara ini secara terperinci dalam penggulungan Belanjawan 2027 di Dewan Rakyat pada 29 Oktober 2026. Jadi, apa sebenarnya yang berlaku? 1. PERUNTUKAN ASAL TELAH DILULUSKAN PARLIMEN Program Jalan Luar Bandar (JALB) di bawah Kementerian Kemajuan Desa dan Wilayah (KKDW) menerima peruntukan asal sebanyak: • 2023: RM1.09 bilion • 2024: RM1.32 bilion • 2025: RM1.57 bilion Namun, menurut penjelasan Menteri Kewangan II, sejak 2023 KKDW telah membuat komitmen dan berbelanja melebihi peruntukan asal yang diluluskan. Akibatnya, tunggakan bayaran kepada kontraktor meningkat dan pembayaran menjadi lewat. 2. KKDW TERPAKSA MENGAGIHKAN SEMULA PERUNTUKAN Bagi mengurangkan tunggakan, KKDW menggunakan kaedah Notice of Change (NOC), iaitu pengagihan semula peruntukan daripada projek lain untuk menampung keperluan JALB. Hasilnya, peruntukan JALB meningkat kepada: • 2023: RM1.85 bilion • 2024: RM2.02 bilion • 2025: RM2.27 bilion Tetapi ada kesannya. Apabila lebih banyak wang dialihkan kepada JALB, peruntukan program lain turut dikurangkan. Antaranya melibatkan KEMAS, JAKOA, MARA, bekalan elektrik dan air luar bandar, RISDA serta beberapa agensi pembangunan wilayah. 3. MOF SUDAH MENAMBAH PERUNTUKAN, BUKAN MEMBATALKAN PROJEK Bagi 2026, peruntukan asal JALB ialah RM2.11 bilion. MOF kemudian meluluskan tambahan RM500 juta melalui Surat Kebenaran Berbelanja Melebihi Peruntukan (SKB), iaitu RM300 juta pada 1 September dan RM200 juta pada 21 September 2026. Ini berasingan daripada RM491 juta yang telah diagihkan semula oleh KKDW melalui NOC. Dengan tambahan tersebut, peruntukan JALB bagi 2026 meningkat kepada RM3.1 bilion. Namun, menurut Menteri Kewangan II, jumlah itu masih belum mencukupi untuk menampung semua komitmen kontrak yang telah dibuat. 4. MENGAPA MOF MEMINTA SST BAHARU DITANGGUHKAN? Pada 10 September 2026, MOF meminta KKDW menangguhkan pengeluaran Surat Setuju Terima (SST) baharu bagi JALB sementara tunggakan sedia ada diselesaikan. Sebabnya jelas: komitmen baharu perlu disokong peruntukan yang mencukupi. Jika kontrak baharu terus dikeluarkan tanpa ruang kewangan yang memadai, masalah tunggakan dan kelewatan pembayaran boleh berulang. MOF menegaskan bahawa dakwaan projek dibatalkan adalah tidak benar. Arahan tersebut ialah penangguhan SST baharu, bukannya pembatalan semua projek jalan luar bandar. 5. BAGAIMANA PULA DENGAN PERUNTUKAN 2027? Dalam Belanjawan 2027, peruntukan JALB ditetapkan sebanyak RM2.27 bilion. Ini menunjukkan keperluan pembangunan jalan luar bandar masih diperuntukkan dana, tetapi pengurusan komitmen perlu mematuhi kemampuan kewangan yang diluluskan. Menteri turut menjelaskan bahawa peruntukan pembangunan JALB bagi 2023 hingga 2027, termasuk perbelanjaan sebenar dan peruntukan, mencecah RM11 bilion. Sebagai perbandingan, perbelanjaan sebenar bagi 2018 hingga 2022 berjumlah RM3.72 bilion. KESIMPULAN Isu ini bukan sekadar soal siapa menyokong pembangunan Sabah dan Sarawak. Isu yang perlu dijawab ialah bagaimana komitmen projek dibuat, bagaimana tunggakan berlaku dan mengapa peruntukan asal tidak mencukupi untuk menampung semua kontrak. MOF menyatakan kesediaan membantu dan telah meluluskan tambahan peruntukan, termasuk RM500 juta bagi 2026. Pada masa yang sama, kementerian yang membuat komitmen projek bertanggungjawab memastikan perbelanjaan berada dalam had peruntukan. Jangan samakan penangguhan SST baharu dengan pembatalan projek. Tetapi jangan juga abaikan persoalan akauntabiliti apabila komitmen melebihi peruntukan. Rakyat Sabah dan Sarawak berhak mendapat pembangunan yang berterusan, kontraktor berhak menerima bayaran bagi kerja yang telah disiapkan, dan wang awam mesti diurus dengan penuh tanggungjawab. - @jason.yew