"ඕම් ශ්‍රී සුමන සමන් දිව්‍ය රාජාය නමා" 🪷🙏☸️ මහාවංශය (1 වන පරිච්ඡේදය), සමන්තපාසාදිකාව, පූජාවලිය සහ නිකාය සංග්‍රහය වැනි ශ්‍රී ලාංකීය ඓතිහාසික වංශකථාවලට අනුව, සුමන සමන් දෙවියන් (මහා සුමන) බුද්ධ ශාසනයේ සහ ශ්‍රී ලංකා ද්වීපයේ ප්‍රධාන ආරක්ෂක දේවතාවෙකු (සතර වරම් දෙවිවරුන්ගෙන් අයෙකු) ලෙස උත්තරීතර ස්ථානයක් උසුලයි. 1. සෝතාපන්න ඵලයට පත්වීම සහ මහියංගණ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා බුදුරජාණන් වහන්සේ සම්බුද්ධත්වයට පත්ව නව වන මාසයේදී ශ්‍රී ලංකාවට සිදු කළ ප්‍රථම සංචාරයේදී මහියංගණයට වැඩම කළ බව මහාවංශයේ සඳහන් වේ. එකල සබරගමුව ප්‍රදේශයේ දේව ගෝත්‍රයේ නායකයා වූ මහා සුමන මහතා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාවට සවන් දුන්නේය. උතුම් ධර්මය ශ්‍රවණය කිරීමෙන් අනතුරුව ඔහු සෝතාපන්න ඵලයට පත්ව, ආර්ය දේවතාවෙකු බවට පත්විය. සක්කාය දිට්ඨිය (වැරදි දැක්ම) සහ විචිකිච්ඡාව (සැකය) යන සංයෝජන ධර්මයන්ගෙන් මිදුණු ඔහු, වන්දනාමාන කිරීම සඳහා පූජනීය වස්තුවක් ඉල්ලා සිටියේය. බුදුරජාණන් වහන්සේ කේශ ධාතූන් වහන්සේලා ස්වල්පයක් ලබා දුන් අතර, සමන් දෙවියන් ඒවා ස්වර්ණමය කරඬුවක තැන්පත් කර මහියංගණ චෛත්‍යය ඉදිකළේය. මෙය බුදුරජාණන් වහන්සේ ජීවමානව වැඩ සිටියදී ශ්‍රී ලංකාවේ ඉදිකළ ප්‍රථම ස්තූපයයි. 2. ශ්‍රී පාද ලාංඡනය ලබා දීම සහ ශ්‍රී ලංකාව තුළ වැඩ සිටීම බුද්ධත්වයෙන් අටවන වසරේදී බුදුරජාණන් වහන්සේ ශ්‍රී ලංකාවට සිදු කළ තෙවන සංචාරයේදී, සමන් දෙවියන් උන්වහන්සේට තම වාසස්ථානය වන සමන්තකූට පර්වතයට (ශ්‍රී පාද කන්ද) වැඩම කරන ලෙස ආරාධනා කළේය. එම ඉල්ලීම පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ සදාකාලික වන්දනාමාන වස්තුවක් ලෙස එම පර්වත මුදුනේ තම වම් ශ්‍රී පාද ලාංඡනය පිහිටුවා වදාළ සේක. සමන් දෙවියන් සමනල කන්ද මුදුනේ මෙන්ම සබරගමුව ප්‍රදේශය පුරා (රත්නපුර මහා සමන් දේවාලය කේන්ද්‍ර කරගනිමින්) වැඩ සිටියි. ඔහු කන්ද තරණය කරන බැතිමතුන් ආරක්ෂා කරන අතර, සමස්ත ජාතියටම සාමය, සෞභාග්‍යය සහ ආධ්‍යාත්මික ආරක්ෂාව ලබා දෙයි. 3. දේව බලය සහ දුනු-ඊතල සහිත ප්‍රතිමා ලක්ෂණ ක්‍රෝධ සහගත දෙවිවරුන් මෙන් නොව, සමන් දෙවියන් මෛත්‍රිය සහ ආධ්‍යාත්මික පාරිශුද්ධත්වය මූර්තිමත් කරයි. උන්වහන්සේ දිව්‍යමය සුදු වස්ත්‍රවලින් සැරසී, රන් ආභරණ පැළඳ සිටින අයුරින් නිරූපණය කෙරේ. ඓතිහාසික ග්‍රන්ථවල මෙන්ම සබරගමුවේ වාර්ෂික ඇසළ පෙරහරේ ද දැකිය හැකි පරිදි, පුරාණ ප්‍රතිමා සම්ප්‍රදායන් සහ රාජකීය ලාංඡන තුළ සමන් දෙවියන් දුන්නක් සහ ඊතලයක් අතැතිව සිටින අයුරින් නිරූපණය කර ඇත. මෙම සංකේතය මගින් පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ පාලකයෙකු ලෙස උන්වහන්සේ සතු රාජකීය පරම්පරාව මෙන්ම, ධර්මය ආරක්ෂා කිරීමටත්, අධාර්මිකත්වය විනාශ කිරීමටත්, දූපත ආධ්‍යාත්මික හා භෞතික අනතුරු වලින් රැක ගැනීමටත් උන්වහන්සේ සතු නොසැලෙන අධිකාරී බලය නිරූපණය කෙරේ. 4. පූජනීය වාහනය: දළ සතරක් සහ එක් දළක් සහිත සුදු ඇතා සමන් දෙවියන්ගේ දිව්‍ය වාහනය වන්නේ රාජකීය සුදු ඇතෙකි. සම්ප්‍රදායික ප්‍රතිමා කලාව තුළ, මෙම වාහනය දළ සතරක් සහිත ඇතෙකු (චතුර්දන්ත) ලෙස නිරූපණය කෙරේ. මෙය දිව්‍යමය 'අයිරාවත' හස්තියා සිහිගන්වන අතර, සිව් දිශාවන්හි ආරක්ෂාව, අතිමහත් ආධ්‍යාත්මික ශක්තිය සහ උත්තුංග රාජකීය තේජස සංකේතවත් කරයි. ඇතැම් දේවාල සම්ප්‍රදායන්හි සහ ගුඪ අර්ථ සහිත නිරූපණයන්හිදී, මෙම වාහනය එක් දළක් පමණක් ඇති ඇතෙකු (ඒකදන්ත) ලෙසද දැක්වේ. මෙය ඒකාග්‍රතාව, නොසැලෙන අධිෂ්ඨානය සහ කේන්ද්‍රගත වූ රාජකීය බලය සංකේතවත් කරයි. 5. ආශිර්වාදය පතා සිදු කෙරෙන පූජනීය වන්දනා ගාථා සුමන සමන් දෙවියන් වන්දනා කිරීමට සහ උන්වහන්සේගේ දිව්‍යමය ආරක්ෂාව අයැද සිටීමට: පාලි ගාථාව: "සමන්ත කූඨ පබ්බතේ - වාසී දේවෝ මහානුභාවෝ, මහා සුමන දේවින්දෝ – ලෝකස්සත්ත කරෝතු සො. ඒතෙන සච්ච වජ්ජේන – සබ්බ රෝගෝ විනස්සතු, දේවානං අනුභාවේන - සබ්බ සම්පත්ති සිද්ධියාස්තු!" අර්ථය: "පූජනීය සමන්තකූට පර්වතයෙහි වැඩ සිටින, බලසම්පන්න දේව රාජෝත්තම මහා සුමන දෙවියන් වහන්සේ ලෝකයට සාමය හා යහපත උදා කරත්වා! මෙම සත්‍යයේ බලයෙන් සහ දේව ආශිර්වාදය මගින්, සියලු රෝගාබාධ දුරු වී, සියලු ආශිර්වාද හා සමෘද්ධිය උදාවේවා!" #CapCut #fyp #foryoupage #srilankan_tik_tok🇱🇰 #සමන්දෙවිදුකරුණාවයි - @lankadeshh