၂၀၂၇ မှာ ဆင်ဖြူရှင် အယုဒ္ဓယ တိုက်ပွဲရယ် ၊ ၁၈၂၄ ရန်ကုန် တိုက်ပွဲ (Remastered) ပြန်လာမည်။ Youtube follow ထားပါ။ “နောက်ပိုင်း စစ်ပွဲတွေမှာ ဗြိတိသျှတွေ ကောင်းကောင်းကြီး သိလာရမယ့် မြန်မာစစ်သူကြီး မင်းကြီးမဟာဗန္ဓုလ (Wellington Of The Army လို့တောင် တင်စားရမယ်) ဟာ အာသံမှာ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီးနောက် နေပြည်တော်ကို ပြန်လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီမှာ ရွေးချယ်ထားတဲ့ အထူးစစ်သည် ၆,၀၀၀ ပါတဲ့ တပ်မကြီးတစ်ခုကို စုဖွဲ့ပြီး ဘုရင်မင်းမြတ်နဲ့ နန်းတော်ရှေ့ကနေ ညာဘက်ကမ်းမှာရှိတဲ့ စစ်ကိုင်းဘက်ကို မြစ်ဖြတ်ကူးဖို့ ပြင်နေပါတယ်။ ကျွန်တော့်အိမ်က မြစ်ပြင်ကို အပေါ်စီးကနေ လှမ်းမြင်ရတာဆိုတော့ ဒီလိုခမ်းနားလှတဲ့ မြင်ကွင်းကြီးကို အသေအချာ ကြည့်ခွင့်ရခဲ့တာပေါ့။ နေ့လယ်ပိုင်းလောက်မှာ ရွှေချထားတဲ့ စစ်လှေကြီးတွေဟာ စစ်သည်တွေကို တင်ဆောင်ဖို့ အသင့်စောင့်နေကြပြီး စစ်သည်တွေကလည်း စည်းကမ်းတကျ တက်ကြတယ်။ စစ်သည်တိုင်းက လဲဝါဂွမ်း ထူထူခံထားတဲ့ အနက်ရောင် စစ်ဝတ်စုံ အင်္ကျီတွေကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး ကိုယ့်တပ်ဖွဲ့အလိုက် သေနတ်၊ လှံ၊ ဒိုင်း အစရှိတာတွေကို ကိုင်ဆောင်ထားကြတယ်။ အရောင်အသွေး စုံလင်တဲ့ အလံတွေ တလူလူလွင့်နေသလို စစ်ရေးတီးဝိုင်း အသံတွေကလည်း ပဲ့တင်ထပ်နေတာပါပဲ။ ခေါင်းဆောင်တွေကတော့ လှေဦးပိုင်းမှာ နေရာယူထားကြတယ် (ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ လှေပဲ့ပိုင်းက ဂုဏ်ထူးဆောင်နေရာဖြစ်ပေမယ့် သူတို့ဆီ မှာတော့ လှေဦးက အထွတ်အမြတ်နေရာပေါ့)။ လှေတစ်စင်းစီရဲ့ အလယ်မှာတော့ အတော်ဆုံးလို့ ရွေးချယ်ထားတဲ့ စစ်သားတစ်ယောက်က 'ဟွန်းပိုက် (hornpipe)' လို အကမျိုးကို ကပြနေပါတယ်။ အားလုံး အသင့်ဖြစ်တာနဲ့ လှေအုပ်ကြီးတစ်ခုလုံးဟာ မိုင်ဝက်လောက်ကျယ်တဲ့ မြစ်ပြင်ကြီးကို တပြိုင်နက်တည်း ဖြတ်ကူးကြပါတော့တယ်။ လူ ၆,၀၀၀ ရဲ့ သံပြိုင်သီဆိုလိုက်တဲ့ သီချင်းသံကြီးက ဟိန်းထွက်သွားပြီး ထောင်ပေါင်းများစွာသော လှော်တက်တွေရဲ့ ရေခတ်သံတွေကလည်း သီချင်းသံနဲ့ ကွက်တိကိုက်ညီနေတာပါပဲ။ တကယ်ကို ရင်ခုန်စိတ်လှုပ်ရှားစရာ မြင်ကွင်းကြီးပါ။ သူတို့ ဘယ်ကိုသွားကြမလဲဆိုတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကိုသာ ကျွန်တော် သံသယမဝင်မိဘူးဆိုရင် ဒီမြင်ကွင်းကို ဝမ်းသာအားရ ကြည့်မိမှာ အမှန်ပါပဲ။ ဒီစစ်တပ်ကြီး ဘယ်ကိုချီတက်သွားလဲဆိုတာကို ဘယ်သူမှ သေသေချာချာ သိပုံမရဘူး။ ကျွန်တော်လည်း သိရလေမလားဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ ဗန္ဓုလဆီ သွားမေးကြည့်ခဲ့ပေမယ့်... ...ဒီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက မာနတခွဲသားနဲ့ ဘာမှမပြောဘဲ နှုတ်ဆိတ်နေခဲ့တယ်။ သူက ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး သိပ်ကောင်းတဲ့သူ မဟုတ်ဘဲ အတော်လေး မာန်မာန ကြီး ပုံရတယ်။ ဒီလို စစ်လှေကြီးတွေကို စီမံကွပ်ကဲတဲ့ နေရာမှာတော့ မြန်မာတွေဟာ အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် ကျွမ်းကျင်ကြပါတယ်။ ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုတဲ့ လှေပြိုင်ပွဲတွေဆိုတာ ဘယ်လောက်တောင် ကြည့်ကောင်းသလဲဆိုရင် တွေးတောင်မကြည့်နိုင်ဘူး။ ကမ္ဘာပေါ်က ဘယ်နိုင်ငံမှာမှ ဒီလောက် ခမ်းနားကြီးကျယ်တဲ့ ပွဲမျိုးလုပ်နိုင်မယ့် အနေအထား မရှိပါဘူး။ လှေတွေအားလုံးက ပေါ့ပေါ့ပါးပါးနဲ့ ကြည့်ကောင်းတဲ့ ကနူး (canoe) လှေပုံစံမျိုး ဆောက်ထားတာပါ။ အောက်ခြေကို ဧရာမ ကျွန်းသစ်လုံးကြီး တစ်လုံးတည်းကနေ ထွင်းထုထားပြီး ဗြက်အကျယ် သိပ်မရှိဘူး။ အလျားကတော့ ပေ ၆၀ ကနေ ၈၀၊ တချို့ဆို ပေ ၁၀၀ လောက်ထိ ရှိတတ်ပြီး လှေသားကလည်း အဲဒီအရေအတွက်နီးပါးလောက် ရှိကြတယ်။ အားလုံးက စစ်တိုက်ဖို့ချည်း ရည်ရွယ်ထားတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ အများစုက မှူးမတ်ကြီးတွေ ပိုင်တဲ့ အလှပြလှေတွေပါ။ ဘုရင်ကိုယ်တိုင်က ဒီအားကစားကို ဝါသနာပါတာ သိတော့ မှူးမတ်တွေကလည်း ဘုရင့်လိုပဲ သူတို့သဘောကျတဲ့ လှေတွေကို ရွှေချ၊ အလှဆင်တဲ့နေရာမှာ ပိုက်ဆံတွေ အမြောက်အမြား သုံးကြတာပေါ့။ အင်္ဂလိပ်တွေက ကွင်းပြင်အားကစားတို့၊ မြင်းပွဲတို့ကို ရူးသွပ်ကြသလိုမျိုး ဒါဟာ သူတို့ရဲ့ အမျိုးသားရေး အားကစားတစ်ရပ်ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ဆီက မှူးမတ်တွေ ပြိုင်မြင်းကောင်းတစ်ကောင်ကို တန်ဖိုးထားသလို မြန်မာမှူးမတ်တွေကလည်း သူတို့ရဲ့ အကြိုက်ဆုံးလှေနဲ့ လှေသားတွေကို အတော်လေး တန်ဖိုးထားကြတယ်။” A Personal Narrative of Two Years' Imprisonment in Burmah, 1824-26 by Henry Gouger စာအုပ်မှ ထုတ်နုတ် တင်ပြသည်။ ဟင်နရီ ဂေါင်ဂျာ (Henry Gouger) သည် ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် (၁၈၂၄-၁၈၂၆) အတွင်း အင်းဝမြို့တော်ရှိ လက်မရွံ့ထောင်တွင် ၂ နှစ်နီးပါး ဗြိတိသျှသူလျှိုဟု အခိုင်အမာ သံသယရှိပြီး ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ကုန်သည်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် စစ်ပွဲ မလိုလား ခဲ့သူ တယောက် ဖြစ်ကြောင်း အရေးအသားတွင် မြင်တွေ့နိုင်ပါသည်။ - @shapestudio.mx