बिहानको साढे पाँच बजेको थियो। घरका सबैजना निदाइरहेका थिए। तर हरिप्रसादको निद्रा भने धेरै पहिले नै टुटिसकेको थियो। उमेरले सत्तरी नाघेपछि उनलाई रातभन्दा बिहान लामो लाग्न थालेको थियो। रातभरि ओछ्यानमा कोल्टे फेर्दै बित्थ्यो, बिहान भएपछि उठेर के गर्ने भन्ने अर्को समस्या सुरु हुन्थ्यो। कुनै समय यही घरमा उनको आवाजले बिहान हुन्थ्यो। भान्सामा चुलो बल्नुअघि उनी खेततिर निस्किसकेका हुन्थे। छोराछोरीका विद्यालयका शुल्कदेखि घरको राशनसम्म सबै हिसाब उनको जिम्मामा हुन्थ्यो। आज भने घरमा उनी सबैभन्दा पहिले उठे पनि कसैलाई उनको आवश्यकता थिएन। उनी बिस्तारै ओछ्यानबाट उठे। छेउको टेबुलमा राखेको चस्मा लगाए र झ्याल खोले। बाहिर आँगनमा तुलसीको मठ थियो। कुनै समय उनकी श्रीमतीले रोपेको तुलसी अहिले पनि हरियो थियो। श्रीमती बितेको पाँच वर्ष भइसकेको थियो, तर उनले रोपेको बिरुवा भने अझै उनको प्रतीक्षामा उभिएझैँ लाग्थ्यो। भान्सामा गएर उनले आफ्नो लागि चिया बनाए। चिया उम्लिँदै गर्दा भित्तामा झुन्डिएको पुरानो तस्बिरमा आँखा पुग्यो। तस्बिरमा उनी, उनकी श्रीमती र दुई छोराछोरी थिए। छोराछोरी साना थिए। श्रीमती मुस्कुराइरहेकी थिइन्। त्यो तस्बिर हेरेर उनी मुस्कुराए। 'कति खुसी थियौँ है हामी!' तर अहिले त्यही घरमा उनी आफ्नो चिया आफैँ बनाएर पिउनुपर्ने मान्छे भएका थिए। बिहान बुहारी भान्सामा आइन्। 'बुबा, तपाईंले फेरि आफैँ चिया बनाउनुभयो? मलाई भन्नुभएको भए हुन्थ्यो नि!' 'तिमीहरूलाई किन दुःख दिनु बुहारी, म आफैँ बनाउन सक्छु।' बुहारीले केही बोलिनन्। उनलाई पनि घरको काम, बच्चाको विद्यालय र कार्यालयको हतार थियो। हरिप्रसादले बुहारीको व्यस्तता बुझ्थे। छोराको थकान बुझ्थे। नातिनातिनाको पढाइ बुझ्थे। तर कहिलेकाहीँ उनलाई एउटा कुरा बुझ्न गाह्रो हुन्थ्यो—आफ्नै घरमा आफू किन यति धेरै एक्लो महसुस गर्छु? एक दिन दिउँसो उनले छोरालाई भने, 'बाबु, आज अलि समय छ भने मसँग बजारसम्म जालास्?' छोराले ल्यापटपबाट आँखा नउठाई भन्यो, 'बुबा, अहिले मिटिङ छ। तपाईं जानुस् न, गाडीको चाबी त्यहीँ छ।' 'गाडी चलाउन त मलाई अब डर लाग्छ बाबु।' 'त्यसो भए पछि जाउँला नि।' त्यो 'पछि' कहिले आउँछ भन्ने उनलाई थाहा थिएन। उनी फेरि आफ्नै कोठामा फर्किए। कोठाको कुनामा श्रीमतीको पुरानो बाकस थियो। बाकस खोलेर उनले एउटा सारी निकाले। सारीमा अझै हल्का सुगन्ध बाँकी थियो। उनले सारी हातमा लिएर धेरै बेर हेरिरहे। 'तिमी भएको भए सायद आज मलाई बजार लैजान कसैलाई भन्नुपर्दैनथ्यो।' आँखाको कुनामा आँसु जम्मा भयो। साँझ नाति विद्यालयबाट आयो। हजुरबुबालाई देखेर दौडिँदै आयो। 'हजुरबुबा!' हरिप्रसादको अनुहार उज्यालियो। 'के भयो बाबु?' 'भोलि मेरो स्कुलमा कार्यक्रम छ। आउनुहुन्छ?' 'किन नआउनु नि! मेरो नातिको कार्यक्रममा म नआए को आउँछ?' नातिले खुसी हुँदै टाउको हल्लायो। तर अर्को दिन विद्यालय जाने समयमा छोराले भन्यो, 'बुबा, तपाईंलाई भीडभाडमा अप्ठ्यारो हुन्छ। हामी गएर आउँछौँ।' हरिप्रसादले केही भनेनन्। उनलाई थाहा थियो, आफ्नो उमेरले अब धेरै ठाउँमा असहज बनाउँछ। तर उनलाई सबैभन्दा बढी असहज बनाउने कुरा त आफ्नै घरमा आफ्नो उपस्थितिलाई अनावश्यक ठानिनु थियो। त्यो रात उनी धेरै बेर निदाउन सकेनन्। उनले सोचिरहे के बूढो हुनु भनेको अरूको काममा बाधा बन्नु हो? के जीवनभरि सन्तानका लागि दुःख गर्नुको अन्तिम परिणाम यही हो कि एक दिन आफ्नै इच्छा पनि भन्न डराउनुपर्ने? के बुबा हुनु भनेको छोराछोरीलाई हुर्काउने बेलासम्म मात्र आवश्यक हुनु हो? भोलिपल्ट बिहान उनले एउटा निर्णय गरे। आफ्ना पुराना कागजपत्र मिलाए। श्रीमतीको तस्बिर झोलामा राखे। केही लुगा र औषधि पनि राखे। छोराले देखेर सोध्यो, 'बुबा, कतै जान लाग्नुभएको हो?' 'हो बाबु, अलि दिन गाउँ जान्छु। पुरानो घर पनि हेर्न मन लाग्यो।' 'एक्लै जान सक्नुहुन्छ?' 'सक्छु बाबु, अहिलेसम्म जिन्दगी एक्लै चलाएँ, अब केही दिन पनि चलाउँला।' छोराले केही भन्न खोज्यो, तर मोबाइल बज्यो। ऊ फेरि आफ्नो काममा व्यस्त भयो। हरिप्रसाद घरबाट निस्किए। ढोकाबाहिर पुगेर एकपटक फर्केर हेरे। यो त्यही घर थियो, जसको जग खन्ने बेलादेखि छानो हाल्ने बेलासम्म उनले पसिना बगाएका थिए। तर आज त्यही घरबाट निस्कँदा उनलाई कसैले रोक्नुपर्ने आवश्यकता पनि देखेन। बसपार्क पुगेर उनी गाउँ जाने गाडीमा बसे। गाडी हिँड्नुअघि मोबाइलमा छोराको फोन आयो। 'बुबा पुग्नुभयो भने खबर गर्नुहोला है। 'हुन्छ बाबु।' फोन काटियो। हरिप्रसादले मोबाइल झोलामा राखे। झ्यालबाहिरका रूखहरू पछाडि छुट्दै थिए। उनलाई आफ्नो जीवन पनि त्यस्तै लाग्यो। कुनै समय सबैलाई छायाँ दिने रूख थिए उनी। अहिले पात झरेपछि कसैको नजरमा नपरेको एउटा पुरानो रूखजस्तै भएका थिए। गाउँ पुगेपछि उनी पुरानो घरमा गए घरमा ताला लागेको थियो। आँगनमा झार उम्रिएको थियो। ढोकाको छेउमा श्रीमतीले रोपेको फूलको बोट सुकिसकेको थियो। उनले ढोका खोलेर भित्र पसे ।क्रमशः । - @akshar087