@zubyer7: 📜 ሱልጣን አሊ ሚራህ ሃንፋሬ የአውሳ ሱልጣኔት ታሪካዊ መሪ በአፋር ሕዝብ ታሪክ ውስጥ ስማቸው በታላቅ ክብር ከሚነሱ መሪዎች መካከል ሱልጣን አሊ ሚራህ ሃንፋሬ አንዱ ናቸው። 1. የልደትና የልጅነት ዘመን ሱልጣን አሊ ሚራህ በ1921 ዓ.ም. አካባቢ በአውሳ አካባቢ ፉርሲ በተባለ ቦታ ተወለዱ። ከልጅነታቸው ጀምሮ የቤተሰባቸውን ታሪክና የአፋርን ባህል በቅርብ አወቁ። በልጅነታቸው ወላጆቻቸውን በማጣታቸው በእህታቸው ፋጡማ እንክብካቤ አደጉ። 2. የሱልጣንነት ዘመን በ1943 የኢትዮጵያ መንግሥት በአውሳ የፖለቲካ ጉዳይ ጣልቃ ገባ። የዚያን ጊዜ ሱልጣን መሐመድ ያዮ ከሥልጣናቸው ተወግደው አሊ ሚራህ በወጣትነታቸው የአውሳ ሱልጣን ሆኑ። በ1944 የሥልጣን ዘመናቸው ተጠናከረ። በ1945 ደግሞ የሱልጣንነት ንግሥናቸው ተካሄደ። 3. ከንጉሥ ኃይለ ሥላሴ ጋር የነበራቸው ግንኙነት ሱልጣን አሊ ሚራህ ከንጉሥ ኃይለ ሥላሴ ጋር የፖለቲካና የመንግሥት ግንኙነት ነበራቸው። በአውሳ ላይ የማዕከላዊ መንግሥት ቁጥጥር ሲጠናከር በ1949 አካባቢ ግጭት ተፈጠረ። በኋላ በድርድር አስተዳደራዊ ስምምነት ተደረሰ። 4. የግብርናና የኢኮኖሚ ልማት በሱልጣን አሊ ሚራህ ዘመን በአውሳ አካባቢ የግብርና ልማት ትልቅ ቦታ አገኘ። የጥጥ እርሻዎች ተስፋፉ፣ የውጭ ኢንቨስትመንት ገባ፣ የመስኖ ግብርናም እየተስፋፋ መጣ። ዱብቲ፣ አሳይታና ባዱ በግብርና እንቅስቃሴ ውስጥ የተጠቀሱ አካባቢዎች ነበሩ። ይህ ልማት የኢኮኖሚ እድገትን ቢያመጣም በመሬት አጠቃቀምና በአርብቶ አደሮች ኑሮ ላይ ፈተናዎችንም ፈጥሯል። 5. የ1974 አብዮትና ከአገር መውጣታቸው በ1974 በኢትዮጵያ ንጉሳዊ ሥርዓት ተወግዶ የደርግ መንግሥት ሥልጣን ያዘ። በ1975 ሱልጣን አሊ ሚራህ በአዲሱ መንግሥት ጫና ምክንያት ከአሳይታ ተነስተው በጅቡቲ በኩል ወደ ሳውዲ ዓረቢያ ሄዱ። በዚያ ዘመን የአፋር ሕዝብ ፖለቲካዊ መብትና ጥቅም የሚያስጠብቅ እንቅስቃሴ ውስጥ ተሳትፈዋል። የአፋር ነፃነት ግንባር (ALF) በዚህ ዘመን ተመሠረተ። 6. ወደ ኢትዮጵያ መመለሳቸው በ1991 የደርግ መንግሥት ከወደቀ በኋላ ሱልጣን አሊ ሚራህ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሱ። በአፋር ሕዝብ የባህልና የባህላዊ አመራር ጉዳዮች ላይ ሚናቸውን ቀጠሉ። በ1991 በተካሄደው ብሔራዊ ጉባኤም ተሳትፈዋል። 7. ሕይወታቸውና ውርሳቸው ሱልጣን አሊ ሚራህ ሃንፋሬ በ24 ኤፕሪል 2011 በአዲስ አበባ አረፉ። የቀብር ሥነ ሥርዓታቸውም በአሳይታ ተካሄደ። በአፋር ሕዝብ ታሪክ ውስጥ የሱልጣን አሊ ሚራህ ስም ከአውሳ ሱልጣኔት፣ ከግብርና ልማት፣ ከባህላዊ አመራርና ከዘመናዊ የአፋር ፖለቲካ ታሪክ ጋር ይያያዛል። አሳይታ የታሪካቸው ማዕከል ነበረች። የአውሳ ታሪክም የአፋር ሕዝብ የታሪክ ውርስ ነው። 🇪🇹 የታሪክ ትውስታ ለትውልድ ይኑር! #qafar3amo🇪🇹🇪🇷🇩🇯⚔tiktok @AFARIINO @oumer Abdu musa @👹mame nur💪 @🤠M𝕠𝕙𝕒𝕞𝕞𝕖𝕕 𝙬αℓσ 😎🤴 @Mame 𝕜𝕝𝕟𝕘 🤴✌️ @Mame🤴 man @mahmud_afar @Āɓɗűṛĕ⚔️ @

𝑧𝑢𝑏𝑦𝑒𝑟 _💥😎📸

Open In TikTok:

Region: ET

Sunday 15 November 2026 12:02:41 GMT