@user91056706171812: Разия Сұлтан бинт Елтұтмыш түркі тектес Дели сұлтандығының (1236–1240)  бесінші билеушісі болды . Ол ортағасырлық Үндістан тарихындағы алғашқы әйел сұлтан болды. Ол Елтұтмыш пен Түркен Хатунның қызы болды. Разия ад-Дин. Делидегі қыпшақ билеушісі. Ол мемлекетті төрт жыл басқарды және Үндістан субконтинентінің солтүстік аумақтарын алып жатқан сұлтандықта билік тізгінін қолына алған алғашқы мұсылман әйел ретінде танымал болды. Әлемдегі жалғыз үнді-ислам империясын басқару ауыртпалығын мойнына алған қыпшақ текті әйел. 1232 жылы Елтұтмыш Гвалиор бекінісін басып алғаннан кейін Делиге оралды . Оның үлкен ұлы, Бенгал губернаторы Насыр ад-Дин Махмуд осы уақытқа дейін қайтыс болғандықтан, Елтұтмыш уәзір мен бірнеше әмірді шақырып, оларға қызы Разия оның мұрагері болатынын жариялады. 1236 жылы , қайтыс болар алдында, Дели сұлтандығының сұлтаны Елтұтмыш империяны басқару ауыртпалығын көтере алмайды деп санаған ұлдарының талаптарына қарамастан, тақ билігін қызы Разияға берді. Алайда, әйелді өздерінің билеушісі ретінде тануға құлықсыз ақсүйектер Елтұтмыштың тірі қалған үш ұлының үлкені, әлсіз ерік-жігері мен азғындығымен танымал Рукн-ад-Дин Фирузды таққа көтерді. Шетелдік шапқыншылықтар мен ішкі қақтығыстар басталды. Елтұтмыштын бір ұлы өлтіріген. Сұлтанның анасы Шах Туркан мен әпкесі Раззия Делиде қалды, бірақ олардың қарым-қатынасы айтарлықтай нашарлады. Шах Туркан Раззияны өлтіруді жоспарлап отыр деген қауесет бүкіл Делиге тарады. Олардың жақтастары арасында қақтығыс басталды, Дели тұрғындары Раззияны қолдады. 1236 жылдың қарашасында Раззия билеуші ​​болып жарияланды, Рукн ад-Динді оның әмірлері тұтқындап, түрмеге тастап, өлтірді (Ибн Баттутаның айтуынша, Рукн ад-Дин жорыққа шықпады, бірақ мешітте болды. Раззия Дели тұрғындарына ағасының сұлтанның өлім жазасына кесілгенін еске салып, көтеріліс көтерді. Халық мешітке басып кіріп, Рукн ад-Динди тұтқынға алды. Осыдан кейін ол өлім жазасына кесілді. Әйелдердің билігі мұсылмандар үшін жаңалық болмаса да және олардың мұндай мүмкіндікті қабылдауы жаңалық болмаса да, Раззияға қатысты кейбір теріс пікірлер әлі де болды. Ол әйелдер киімін киюден және үйдегі әйелдер бөлмесінің құпиялылығынан бас тарту арқылы ортодоксалды мұсылмандардың сезімдерін ренжіткен сияқты. Ол ерлердің киімін киіп, сарайда да, науқан кезінде де мемлекеттік істерді ашық жүргізді. Сол кездегі түркі ақсүйектері абсолютті билікке ие болған жабық олигархия болды; олар өз артықшылықтарынан бас тартуға ниет білдірмеді және билеушінің автократиялық билігіне бағынғысы келмеді. Раззия Дели тағында отырған жалғыз әйел болды. Ол үш жарым жыл билік етті. Тарихшылар оны ұлы, көреген билеуші, әділ, қайырымды, ғалымдардың қамқоршысы, әділеттілік орнатушы, қарамағындағыларға қамқорлық жасаушы, әскери талант иесі және билеушіге қажетті барлық керемет қасиеттер мен қасиеттерге ие адам ретінде сипаттайды. 1240 жылы 3 сәуірде Раззия түркі ақсүйектерінің бастамасымен көтеріліс жасаған Бхатинда губернаторы Ихтияр ад-Дин Алтунияға қарсы жорық бастады. Бхатиндаға жеткенде ол тұтқынға алынды, ал Мәлік Жамал ад-Дин Якут қажы өлтірілді. Раззия Алтунияның бақылауымен Табархинд бекінісіне қамалды. Түркі ақсүйектері Илтумиштің кенже ұлы Муизз ад-Дин Бахрамды таққа отырғызуды шешті . Сұлтанның қарындасына үйленген Ихтияр ад-Дин регент болып тағайындалды. Бахрам 1240 жылдың сәуірінде сұлтан болды. Сонымен қатар, Алтуния өзінің сәтті көтерілісінің жемісі үшін жеңіліске ұшырағанына ашуланып, тұтқында болған патшайымына оралды. Ол Раззияны босатып, оған үйленіп, оны таққа қайта отырғызу үшін Делиге жорық жасады. Алтуния мен Раззияны Мәлік Изз ад-Дин Мұхаммед Салари мен Мәлік Қарақұш, сондай-ақ хохарлар мен джаттар әмірлері қолдады. Бірақ бұл әскерді Бахрамның қолбасшысы Мәлік Тегин жеңді. Табархиндке шегініп, жаңа әскер жинағаннан кейін, Раззия қайтадан Делиге қарай жорыққа шықты. Бірақ екі әскер 1240 жылдың қазан айында Канталда кездескенде, Раззияның кейбір әмірлері әскерлерін кері шегінді. Раззияның әскері жеңіліп, Разия өлімге кесілет. Үндістанда жерленген.

Реконструктор
Реконструктор
Open In TikTok:
Region: KZ
Tuesday 17 November 2026 17:15:15 GMT
3796
108
6
18

Music

Download

Comments

user2722341573710
user2722341573710 :
Қазақтардың жүрмеген жері жоқ
2026-11-18 03:17:03
5
bibiamina843
Bibi-Amina :
РӘЗИЯ СҰЛТАН АНАМЫЗДЫҢ ЖАНЫ ЖАРЫҚТА ЖАРҚЫРАЙ БЕРСІН !
2026-11-18 06:03:49
5
jienbai7
Jienbai :
Иманды болсын.
2026-11-18 07:52:40
5
user5831303003616
user5831303003616 :
Үлкен мемлекеттердің бәрін құрғен ҚАЗАҚТАР ғой.
2026-11-18 09:50:09
4
ka138370
ka :
👍👍👍💯
2026-11-18 11:30:15
1
user978311363921
Zhumangali :
🥰🥰🥰🥰🥰🥰🥰🥰
2026-11-18 05:32:38
1
To see more videos from user @user91056706171812, please go to the Tikwm homepage.

Other Videos


About